Singapur, dünyada kişi başına düşen en fazla alışveriş merkezine sahip ülkelerden biri. Ancak bu durum, her geçen gün artan sayıda AVM’nin kapanma veya dönüşüm riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor. CNA’nın araştırmasına göre, bazı merkezler ziyaretçi akınına uğrarken, diğerleri boş dükkanlar ve düşen kiralarla mücadele ediyor. Peki, Singapur’da gerçekten çok mu fazla AVM var? Yoksa sorun, tüketici alışkanlıklarındaki değişim mi?
Artan arz, azalan talep
Singapur’da son on yılda AVM sayısı %20 artarken, perakende satış büyümesi aynı oranda gerçekleşmedi. 2023 verilerine göre, ada ülkesinde 150’den fazla büyük alışveriş merkezi bulunuyor. Bu, ortalama bir Avrupa şehrinin iki katından fazla. Uzmanlar, arz fazlasının özellikle şehir merkezindeki bazı bölgelerde belirgin hale geldiğini söylüyor. AVM’lerin büyük bir kısmı birbirine benzer mağaza konseptleri sunuyor; aynı markalar, aynı restoran zincirleri ve benzer eğlence seçenekleri. Bu durum, tüketicilerin neden bir AVM’yi diğerine tercih edeceği sorusunu gündeme getiriyor.
Pandemi sonrası dönemde e-ticaretin payı artsa da, Singapurlular hâlâ fiziksel alışverişe önem veriyor. Ancak artık sadece alışveriş yapmak için değil, sosyalleşmek, yemek yemek ve vakit geçirmek için AVM’lere gidiyor. Bu nedenle, sadece mağaza yoğunluğuna değil, deneyime odaklanan AVM’ler daha başarılı oluyor. Örneğin, Jewel Changi Havalimanı’ndaki AVM, doğal bir iç mekan şelalesi ve botanik bahçesiyle yılda 50 milyondan fazla ziyaretçi çekiyor. Buna karşılık, eski konseptli merkezler ciddi zorluklar yaşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Singapur’daki bu durum, Asya’nın diğer büyük şehirlerinde de benzer bir eğilimin habercisi. Hong Kong, Bangkok ve Kuala Lumpur gibi şehirlerde de AVM yoğunluğu ve boşluk oranları artıyor. Küresel perakende devleri, fiziksel mağazalarını kapatarak e-ticarete yönelirken, AVM sahipleri mülklerini ofis, konut veya karma kullanım alanlarına dönüştürmeyi değerlendiriyor. Singapur hükümeti, 2024 yılında bazı bölgelerde yeni AVM inşaatına sınırlama getirirken, mevcut merkezlerin yenilenmesi için teşvikler sunuyor. Uzmanlar, önümüzdeki beş yıl içinde Singapur’daki AVM’lerin %30’unun kapanabileceğini veya dönüşüm geçirebileceğini öngörüyor.
Bu gelişme, küresel ticaret ve gayrimenkul sektörü için de önemli sinyaller taşıyor. E-ticaretin yükselişiyle birlikte fiziksel mağazaların rolü yeniden tanımlanıyor. Singapur, bu dönüşümün laboratuvarı olarak izleniyor. AVM’lerin sadece alışveriş değil, eğlence, kültür ve topluluk merkezi olma yolundaki evrimi, diğer ülkeler için de ders niteliğinde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de özellikle İstanbul başta olmak üzere büyük şehirlerde AVM sayısı hızla artıyor. 2023 verilerine göre Türkiye’de 400’den fazla AVM bulunuyor ve birçoğu benzer konseptler sunuyor. Singapur örneği, Türkiye’deki AVM yatırımcıları ve perakendeciler için uyarıcı olabilir. E-ticaretin büyümesi ve tüketici tercihlerinin değişmesiyle birlikte, farklılaşmayan ve deneyim sunmayan AVM’lerin zorlanması muhtemeldir. Ayrıca, hızlı kentleşme ve altyapı yatırımları, AVM’lerin konum ve erişilebilirlik avantajını da etkileyebilir. Türkiye’nin perakende sektörü, Singapur’daki dönüşümü yakından izlemeli ve yenilikçi modeller geliştirmelidir.
