Singapur'da araç sahipliğini düzenleyen Sertifika Hakkı (COE) primleri, son ihale döneminde genel olarak yükseldi. Özellikle küçük ve orta büyüklükteki araçları kapsayan Kategori A primleri, bir önceki ihaleye göre yüzde 1,43 artarak 126.009 Singapur dolarına (yaklaşık 93.000 ABD doları) ulaştı. Bu seviye, son 8 ayın en yüksek noktası olarak kaydedildi. Söz konusu artış, Singapur'un sıkı araç sayısı kontrol politikaları ve artan talep nedeniyle piyasada oluşan arz-talep dengesizliğine bağlanıyor.
Gelişmenin arka planı: COE sistemi ve son ihale sonuçları
Singapur Hükümeti, trafik yoğunluğunu ve emisyonları kontrol altına almak amacıyla 1990 yılında başlattığı Sertifika Hakkı (COE) sistemiyle araç sayısını sınırlandırıyor. Sistemde her araç için 10 yıl geçerli bir sertifika alınması zorunlu. Sertifikalar, iki haftada bir düzenlenen ihalelerle satılıyor. Son ihaleye katılım yoğun oldu. Kategori A primleri, bir önceki ihaleye göre 1.780 Singapur doları artışla 126.009 Singapur dolarına yükseldi. Kategori B (büyük ve lüks araçlar) primleri ise yüzde 0,1 düşüşle 150.001 Singapur dolarına geriledi. Açık kategori olarak bilinen Kategori E primleri ise yüzde 1,2 artışla 150.401 Singapur dolarına çıktı. Kamyon ve otobüsleri kapsayan Kategori C primleri ise yüzde 0,6 artışla 70.010 Singapur dolarına yükseldi.
Bölgesel ve küresel boyut: Talep baskısı ve politika etkileri
Singapur'daki COE fiyatları, ülkenin sıkı araç politikaları ve sınırlı araç büyüme oranı nedeniyle uzun vadede yükseliş trendinde. Özellikle pandemi sonrası artan talep, fiyatları yukarı itiyor. Analistler, arzın sabit kalmasına karşın talebin güçlü olması halinde primlerin daha da yükselebileceğini belirtiyor. Bu durum, Singapur'da araç sahibi olma maliyetini artırırken, toplu taşıma ve elektrikli araç kullanımını teşvik eden politikalarla birlikte değerlendiriliyor. Küresel ölçekte bakıldığında, Singapur'un COE sistemi, mega kentlerde trafik yönetimi için örnek alınabilecek bir model. Ancak yüksek maliyet, halk arasında erişilebilirlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir araç sayısı kontrol sistemi bulunmamakla birlikte, artan akaryakıt fiyatları ve ÖTV oranları araç sahipliğini zorlaştırıyor. Singapur'daki COE prim artışı, küresel ölçekte otomobil talebinin canlı olduğunu ve arz kısıtlarının fiyatları yukarı çektiğini gösteriyor. Türkiye, otomotiv sektöründe üretim ve ihracat yapan bir ülke olarak, küresel talep eğilimlerini yakından takip etmeli. Ayrıca, kentlerdeki trafik yoğunluğunu azaltmak için Singapur modeli gibi arz yönlü politikalar değerlendirilebilir. Ancak bu tür politikaların sosyal ve ekonomik etkileri dikkatle analiz edilmelidir.
