Singapur'da gösterime giren bağımsız Çin yapımı 'Dear You' filmi, hükümetin filmi Mandarin (Standart Çince) ile gösterme kararıyla tartışmaların odağına oturdu. Film, aslında Teochew lehçesinde çekilmişti. Singapurlu Kristen Chng, geçtiğimiz ay babasıyla Çin'in Suzhou kentinde filmi izlerken, büyükbabasının Guangdong eyaletindeki atalarının köyünden elinde avucunda hiçbir şey olmadan ayrılıp gözyaşları ve zorluklarla dolu yolculuğunu hatırladığını söyledi. Salonda gözlerin yaşarmadığı bir an olmadığını belirten Chng, bu duygusal bağın lehçenin gücünden kaynaklandığını vurguladı.
Teochew lehçesinin kültürel önemi
Teochew, Çin'in güneyinde konuşulan ve özellikle Guangdong eyaletinin Chaoshan bölgesine özgü bir lehçedir. Singapur'da bu lehçeyi konuşan yaklaşık 500 bin kişi bulunuyor. Ancak genç nesiller arasında Teochew'un yerini büyük ölçüde Mandarin ve İngilizce almış durumda. Film yapımcıları, 'Dear You'yu Teochew lehçesinde çekerek bu kültürel mirası canlı tutmayı amaçlamıştı. Singapur hükümeti ise filmin Mandarin altyazılı versiyonunu talep ederek, ülkedeki dil politikalarına uygunluğu sağlamak ve daha geniş bir izleyici kitlesine ulaşmak istediğini belirtti. Ancak bu karar, lehçe savunucuları tarafından eleştirildi. Bir dilbilimci, 'Filmler sadece eğlence değil, aynı zamanda kültürel hafızanın taşıyıcısıdır. Teochew'u filmden çıkarmak, o hafızayı silmek anlamına gelir' dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu tartışma, Asya-Pasifik bölgesinde artan dil politikaları ve kültürel kimlik mücadelelerinin bir yansıması. Çin, Mandarin'in ulusal dil olarak yaygınlaştırılması için büyük çabalar sarf ederken, Singapur gibi çok dilli ve çok kültürlü toplumlarda lehçelerin korunması hassas bir denge gerektiriyor. Benzer tartışmalar, Tayvan'da Hokkien lehçesi, Hong Kong'da Kantonca ve Avrupa'da Katalanca, Baskça gibi diller için de yaşanıyor. Küresel anlamda, dil çeşitliliğinin korunması UNESCO gibi kuruluşların öncelikleri arasında yer alıyor. 'Dear You' filmi, bu bağlamda sadece bir film değil, aynı zamanda kaybolan dillerin ve kültürel mirasın sembolü haline geldi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, çokkültürlü yapısıyla bu tartışmadan çıkarımlar yapabilir. Kürtçe, Zazaca, Lazca gibi dillerin korunmasına yönelik politikalar, Singapur'daki lehçe tartışmasıyla benzerlikler taşıyor. Türkiye'de son yıllarda anadilde eğitim ve kültürel haklar konusunda atılan adımlar, bu tür tartışmaların önünü açabilir. Ayrıca Türkiye'nin komşu ülkelerle olan kültürel bağları, dil politikalarının dış politikada bir araç olarak kullanılmasına da zemin hazırlıyor. Örneğin, Türkiye'nin Balkanlar ve Orta Asya'daki Türk lehçelerine yönelik politikaları, benzer bir kültürel diplomasi örneği olarak değerlendirilebilir.
