Singapur'da hava kalitesi, 6 Ekim 2023 sabahı itibarıyla sağlıksız seviyelere geriledi. Ulusal Çevre Ajansı (NEA) tarafından açıklanan verilere göre, 24 saatlik PSI (Kirlilik Standartları Endeksi) değerleri 105 ile 142 arasında değişirken, saatlik PM2.5 partikül madde okumaları 58 ila 78 arasında kaydedildi. Bu değerler, Singapur'un hava kalitesi kılavuzlarına göre "sağlıksız" aralığına işaret ediyor ve hassas gruplar için sağlık riski oluşturuyor.
Hava Kirliliğinin Arka Planı ve Nedenleri
Singapur'da hava kirliliği genellikle bölgesel orman yangınlarından kaynaklanan duman (haze) ile ilişkilendirilir. Özellikle Endonezya'nın Sumatra adasında tarım arazisi açmak için yapılan kontrolsüz yakma faaliyetleri, kuru mevsimde ortaya çıkan yangınlar ve rüzgarlarla Singapur'a taşınan duman, ülkenin hava kalitesini olumsuz etkiliyor. Ancak bu kez, PM2.5 seviyelerindeki artışın sadece bölgesel yangınlardan mı yoksa yerel kaynaklardan mı kaynaklandığı henüz netlik kazanmadı. NEA, konuyla ilgili incelemelerini sürdürüyor ve halkı güncel bilgilerle bilgilendiriyor.
Uzmanlar, PM2.5 partiküllerinin akciğerlerin derinliklerine nüfuz edebildiğini ve solunum yolu hastalıkları, kalp rahatsızlıkları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğini hatırlatıyor. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik rahatsızlığı olan bireyler için risk daha yüksek. Sağlık Bakanlığı, vatandaşlara açık havada uzun süre kalmamalarını, maske kullanmalarını ve iç mekanlarda hava temizleyici cihazlar bulundurmalarını öneriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Singapur'un yaşadığı hava kirliliği, sınır aşan çevre sorunlarının tipik bir örneği. 1997'deki büyük Güneydoğu Asya duman krizinden bu yana bölge ülkeleri arasında işbirliği çabaları sürüyor. 2002'de imzalanan ASEAN Sınır Aşan Duman Kirliliği Anlaşması, üye ülkelere yangınları önleme ve izleme yükümlülükleri getiriyor. Ancak uygulamada zorluklar yaşanıyor. Son yıllarda Endonezya'nın palm yağı plantasyonları için ormanları yakması, komşu ülkelerle zaman zaman gerilime neden oluyor. Singapur, Malezya ve Endonezya arasında duman sorunu nedeniyle diplomatik gerginlikler yaşanabiliyor.
Küresel iklim değişikliği, kuraklık dönemlerini uzatarak bu tür yangınların sıklığını ve şiddetini artırıyor. Bilim insanları, El Nino olaylarının etkisiyle Güneydoğu Asya'da yağışların azalmasının duman sorununu daha da kötüleştirebileceği uyarısında bulunuyor. Singapur gibi şehir devletleri, ekonomik ve sosyal hayatı olumsuz etkileyen bu tür çevresel krizlerle başa çıkmak için hem yerel hem de bölgesel düzeyde önlemler almak zorunda.
Hava kirliliği aynı zamanda turizmi ve açık hava etkinliklerini de olumsuz etkiliyor. Singapur'un ünlü bahçeleri, açık hava konserleri ve spor etkinlikleri gibi faaliyetler, duman nedeniyle iptal edilebiliyor veya katılım azalabiliyor. Ekonomik açıdan da iş gücü verimliliği düşebiliyor ve sağlık harcamaları artabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Singapur'daki hava kirliliği, doğrudan Türkiye'yi etkileyen bir gelişme olmasa da, sınır aşan çevre sorunlarının önemi açısından ders niteliğinde. Türkiye, özellikle yaz aylarında orman yangınlarıyla mücadele eden bir ülke. Komşu ülkelerdeki yangınların dumanı zaman zaman Türkiye'yi de etkileyebiliyor. Ayrıca, Türkiye'nin de taraf olduğu uluslararası çevre anlaşmaları çerçevesinde hava kirliliğiyle mücadele ve sınır aşan kirlilik konusunda işbirliği önem taşıyor. Türkiye, ASEAN benzeri bölgesel işbirliği mekanizmalarına katılarak çevresel felaketlere karşı ortak hareket edebilir. Bu tür olaylar, iklim değişikliğinin yol açtığı risklerin küresel olduğunu ve uluslararası dayanışmanın gerekliliğini gösteriyor.
