Şigatse'nin güneyindeki rüzgârlı ovalarda, Tibet'in ikinci büyük kentinin hemen dışında, yeni açılan uluslararası kara limanının yüksek teknolojili akıllı denetim sistemleri ve otomatik yük elleçleme vinçleri, platonun yüksek irtifa güneşi altında parlıyor. Milyarlarca yuan yatırımla inşa edilen bu projenin, Çin'in Güney Asya'ya açılan kapısı olması ve bölgesel ticarette stratejik bir rol oynaması bekleniyor. Ancak uzmanlar, projenin jeopolitik gerilimler ve doğal afet riskleri nedeniyle zorlu bir süreçle karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
Büyük Yatırım, Büyük Hedefler
Çin hükümeti, Şigatse Uluslararası Kara Limanı'na yaklaşık 4 milyar yuan (560 milyon dolar) yatırım yaparak, bölgeyi Orta Asya ve Güney Asya ticaretinin önemli bir aktarma merkezi haline getirmeyi amaçlıyor. Liman, otomatik gümrük sistemleri, soğuk hava depoları ve konteyner elleçleme kapasitesiyle yıllık 2 milyon ton yük işleme kapasitesine sahip. Proje, Çin'in 'Kuşak ve Yol' girişiminin bir parçası olarak, Tibet'i Nepal, Hindistan ve Bangladeş gibi komşu ülkelere bağlayan ticaret koridorlarının geliştirilmesini hedefliyor.
Ancak, Şigatse ve çevresi Himalaya Dağları'nın eteklerinde yer alıyor ve sık sık deprem, toprak kayması ve sel felaketleriyle karşı karşıya. 2015'te Nepal'de meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki deprem, Tibet'in bazı bölgelerini de etkilemiş, altyapıda hasara yol açmıştı. Uzmanlar, yeni limanın dayanıklılık standartlarının bu tür doğal afetlere karşı yeterli olup olmadığını sorguluyor. Tarım ve Turizm Bakanlığı yetkilileri ise projenin deprem yönetmeliklerine uygun inşa edildiğini ve risklerin minimize edildiğini savunuyor.
Jeopolitik Dengeler ve Bölgesel Rekabet
Şigatse'nin stratejik konumu, Çin'in bölgedeki nüfuzunu artırma çabalarıyla örtüşüyor. Çin, Tibet'i ekonomik olarak kalkındırarak, bölgedeki ayrılıkçı hareketleri zayıflatmayı ve uluslararası alanda Tibet konusundaki eleştirileri azaltmayı hedefliyor. Ayrıca, liman, Çin'in Nepal ile olan ilişkilerini güçlendirip, Hindistan'ın bölgedeki geleneksel etkisini dengeleme amacı taşıyor. Hindistan, Çin'in Tibet'teki altyapı projelerine şüpheyle yaklaşıyor ve bu durum iki ülke arasındaki sınır anlaşmazlıklarını daha da karmaşık hale getiriyor.
Uzmanlar, Şigatse'nin bir 'yumuşak güç' aracı olarak kullanılabileceğini, Çin'in bölge ülkeleriyle ekonomik bağlarını güçlendirmesine yardımcı olabileceğini belirtiyor. Ancak, iklim değişikliğinin etkisiyle eriyen buzullar ve artan doğal afet riskleri, projenin sürdürülebilirliği konusunda ciddi endişelere yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Orta Koridor girişimi kapsamında Çin'den Avrupa'ya uzanan ticaret yollarında önemli bir konuma sahiptir. Şigatse limanının geliştirilmesi, Çin'in Güney Asya'ya açılımını hızlandırarak bölgesel ticaret akışlarını değiştirebilir. Bu durum, Türkiye'nin doğu-batı ticaret koridorundaki rolünü dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, Çin-Hindistan rekabeti, Türkiye'nin yakın ilişkiler içinde olduğu Pakistan ve Orta Asya ülkelerini de etkileyebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin bölgedeki gelişmeleri yakından izlemesi ve Orta Koridor güzergahının verimliliğini artıracak politikalar geliştirmesi önemlidir.
