İtalya'nın Sicilya adasının güneybatı kıyısındaki Mazara del Vallo kentinin yaklaşık 5 kilometre (3 mil) açığında, yaklaşık 2.100 yıllık olduğu tahmin edilen bir Roma ticaret gemisi ile gövdesinde yaklaşık 500 amfora bulundu. Sicilya Bölgesel Deniz Kültürü ve Denizcilik Mirası Müfettişliği'nin yürüttüğü sualtı araştırmaları sırasında keşfedilen batık, yetkililer tarafından 'son yılların en önemli sualtı arkeolojik keşiflerinden biri' olarak nitelendirildi.
Gelişmenin arka planı
Batık, yaklaşık 6 metre derinlikte ve deniz tabanında kumla kaplı halde bulundu. Geminin ahşap gövdesi büyük ölçüde tahrip olmuş olsa da, amforalar büyük ölçüde sağlam durumda. Sicilya Bölgesel Kültürel Miras ve Kimlik Departmanı'ndan yapılan açıklamada, geminin MÖ 2. yüzyıla tarihlendiği, yani yaklaşık 2.100 yaşında olduğu belirtildi. Uzmanlar, geminin Roma Cumhuriyeti dönemine ait olduğunu ve muhtemelen İber Yarımadası'ndan Roma'ya şarap, zeytinyağı veya balık sosu taşıdığını düşünüyor.
Keşif, bölgede yürütülen sistematik deniz tabanı taramaları sırasında gerçekleşti. Sicilya Deniz Kültürü Müfettişliği'ne bağlı ekipler, son teknoloji sonar ve uzaktan kumandalı sualtı araçları (ROV) kullanarak yaptıkları taramalarda batığın izine rastladı. Ardından yapılan detaylı incelemede, amforaların Roma döneminin karakteristik 'Dressel 1' ve 'Dressel 2' tiplerinde olduğu tespit edildi. Bu tipler, Roma İmparatorluğu'nun Akdeniz'deki yoğun ticaret ağının kanıtlarını oluşturuyor.
Kültür Bakanlığı yetkilileri, batığın korunması ve gelecek nesillere aktarılması için kapsamlı bir proje başlatıldığını duyurdu. İlk aşamada, batığın bulunduğu alanın etrafına koruyucu bir ağ örülecek ve arkeolojik kazı çalışmaları için çevresel etki değerlendirmesi yapılacak. Kazı çalışmalarının önümüzdeki yıl başlaması planlanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu keşif, Akdeniz'in antik dönem deniz ticaretine dair bilgilerimizi önemli ölçüde zenginleştirebilir. Akdeniz, tarih boyunca birçok medeniyetin kesişme noktası olmuş ve Roma İmparatorluğu'nun geniş ticaret ağında hayati bir rol oynamıştır. Batık gemi, Roma'nın Batı Akdeniz'deki ticaret rotalarını ve yük taşımacılığını anlamak için eşsiz bir fırsat sunuyor. Amforaların içeriği üzerinde yapılacak kimyasal analizler, dönemin tarım ürünleri, üretim teknikleri ve ticaret yolları hakkında değerli bilgiler sağlayabilir.
Sicilya, antik çağda Yunan ve Roma kolonilerinin merkeziydi; bugün ise İtalya'nın kültürel mirasının en zengin bölgelerinden biri. Bu tür keşifler, yalnızca arkeoloji dünyası için değil, aynı zamanda turizm ve bölgesel kimlik açısından da büyük önem taşıyor. Sicilya Bölgesel Turizm Bakanlığı, batığın gelecekte bir müzede sergilenmesi halinde bölgeye yönelik kültürel turizmi artırabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, batığın çıkarılması halinde bu eserlerin Sicilya Archeoloji Müzesi'nde sergilenebileceğini, böylece bölgenin antik denizcilik tarihinin ziyaretçilere sunulabileceğini ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu keşif, Türkiye'nin de zengin bir sualtı kültürel mirasına sahip olduğu gerçeğini hatırlatıyor. Akdeniz'in doğusunda, Antalya, Kaş ve Bodrum açıklarında birçok antik batık bulunuyor; Türkiye, bu alandaki kazı ve koruma çalışmalarında önemli bir oyuncu. Bu keşif, Türkiye'nin de benzer şekilde sualtı arkeolojisine yatırım yapmasını ve uluslararası iş birliğini artırmasını teşvik edebilir. Ayrıca kültürel mirasın korunması ve tanıtılması konusunda Türkiye ile İtalya arasında iş birliği fırsatları doğabilir; bu da iki ülke arasındaki turizm ve kültürel bağlara katkı sağlayabilir.
