New York Üniversitesi sosyoloğu Eric Klinenberg, sıcak hava dalgalarında kapı çalmanın ölümle yaşam arasındaki farkı belirleyebileceğini söylüyor. Klinenberg, France 24’ün Spotlight programında yaptığı açıklamada, aşırı sıcaklara karşı en etkili savunmanın güçlü sosyal bağlar ve topluluk dayanışması olduğunu belirtti. Bilim insanına göre, iklim değişikliğinin sıcaklıkları rekor seviyelere çıkardığı günümüzde, yaşlı, yalnız ve dezavantajlı bireylere ulaşmak kritik bir müdahale aracı haline geliyor. Sıcak hava dalgaları yılda binlerce kişinin hayatına mal olurken, Klinenberg’in araştırmaları bu ölümlerin çoğunun önlenebilir olduğunu gösteriyor.
Toplumsal Altyapının Hayati Rolü
Klinenberg, 1995 Chicago sıcak hava dalgasını inceleyen çalışmasında, benzer demografik özelliklere sahip mahalleler arasında ölüm oranlarında büyük farklılıklar buldu. Farkı yaratan şeyin, sosyal altyapının gücü olduğunu ifade etti. Parklar, kütüphaneler, klimalı halka açık alanlar ve komşuluk ilişkileri, özellikle yalnız yaşayan yaşlılar için koruyucu kalkan işlevi görüyor. “Sıcak hava dalgası uyarıları tek başına yeterli değil” diyen Klinenberg, yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının kapı kapı dolaşarak, telefonla arayarak veya sosyal medya üzerinden savunmasız gruplara ulaşması gerektiğini vurguladı. Aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkileri, özellikle kalp-damar ve solunum yolu hastalıkları olan bireylerde ölümcül olabiliyor.
Küresel Tehlike ve Önlem Çağrısı
Dünya genelinde sıcak hava dalgalarının sıklığı ve şiddeti artıyor. Avrupa, 2022 yazında 60 binden fazla kişinin aşırı sıcaklara bağlı olarak hayatını kaybettiği bir sezon yaşadı. Klinenberg, bu durumun sadece bireysel değil, toplumsal bir kriz yönetimi gerektirdiğini söylüyor. Hükümetlerin sıcak hava eylem planları oluşturması, soğutma merkezleri açması ve enerji yoksulluğuyla mücadele etmesi şart. Uzman, “İklim değişikliğiyle başa çıkmanın yolu, birbirimize bakmaktan geçiyor” diyor. Özellikle kentsel alanlarda yeşil alanların artırılması, binaların yalıtımının iyileştirilmesi ve toplu taşımanın sıcak günlerde ücretsiz hale getirilmesi gibi önlemler, can kayıplarını azaltmada etkili olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle sıcak hava dalgalarından en çok etkilenecek ülkeler arasında. 2023 yılında Antalya ve çevresinde görülen aşırı sıcaklar tarımı ve turizmi olumsuz etkiledi. Klinenberg’in vurguladığı sosyal altyapı, Türkiye’deki kentsel dönüşüm projelerinde ve belediyelerin sıcak hava eylem planlarında dikkate alınmalı. Özellikle 65 yaş üstü nüfusun yoğun olduğu bölgelerde, muhtarlık sistemi ve komşuluk ağları üzerinden erken uyarı ve ulaşım mekanizmaları oluşturulabilir. Türkiye’nin enerji bağımlılığı da göz önüne alındığında, sıcak hava dalgaları sırasında elektrik kesintilerinin önlenmesi için yatırımlar hızlandırılmalı. Bu küresel kriz, ülkenin iklim değişikliğine uyum stratejilerinin önemini bir kez daha hatırlatıyor.
