İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Septe'de, yaklaşık üç hafta önce yaşanan toplu sınır geçişinin ardından binlerce göçmen zorlu koşullarda yaşam mücadelesi veriyor. Elin adlı sivil toplum kuruluşunun sözcüsü Maria Jimenez, Radio France Internationale'e (RFI) yaptığı açıklamada, göçmenlerin büyük bölümünün hâlâ yeterli barınma, gıda ve sağlık hizmetine erişemediğini belirtti. Jimenez, birçok göçmenin "Fas'a dönmektense burada ölmeyi tercih ederim" dediğini aktardı. Göçmenlerin bir kısmı, sınırın Fas tarafına geri gönderilme korkusuyla yerleşim yerlerinde kalmayı reddediyor.
Krizin Arka Planı
17 Mayıs'ta, binlerce göçmen ve mültecinin, Fas ile İspanya'nın Septe kenti arasındaki sınırı aşarak kente girmesiyle büyük bir göç dalgası yaşandı. Bu geçiş, İspanya tarihinde bir günde yaşanan en büyük toplu sınır ihlali olarak kayıtlara geçti. Çoğunluğu Fas vatandaşı olan göçmenler, ülkelerindeki ekonomik zorluklar ve işsizlik nedeniyle Avrupa'ya ulaşmaya çalışıyor. Ancak sınırın açılmasının ardından İspanyol hükümeti, düzensiz göçü önlemek için askeri birlikler ve polis ekiplerini bölgeye sevk etti.
Şu anda Septe'de yaklaşık 6 bin göçmenin bulunduğu tahmin ediliyor. Bu kişilerin büyük bir kısmı, şehrin çeşitli noktalarında ve geçici barınma merkezlerinde yaşıyor. Ancak aşırı kalabalık nedeniyle bu merkezler yetersiz kalıyor. Jimenez, göçmenlerin birçoğunun sokaklarda uyuduğunu, temiz suya ve tuvalete erişiminin kısıtlı olduğunu ifade etti. Ayrıca, sağlık sorunları yaşayan göçmenlere yeterli tıbbi desteğin sağlanamadığı belirtiliyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) ve diğer uluslararası kuruluşlar, insani yardımın artırılması çağrısında bulunuyor.
İspanyol hükümeti, göçmenlerin bir kısmını kendi ülkelerine geri göndermek için Fas ile işbirliği yapıyor. Ancak göçmenlerin birçoğu, Fas'a dönmek istemediklerini ve burada ölmeyi tercih ettiklerini belirtiyor. Jimenez, "İnsanlar gelecekleri konusunda umutsuz. Fas'a dönmek onlar için yenilgi anlamına geliyor. Bu nedenle her türlü riske katlanmaya hazırlar" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu kriz, İspanya ile Fas arasındaki diplomatik ilişkileri de etkiliyor. İspanya, göç akışını durdurmak için Fas yönetimiyle işbirliği yaparken, Fas'ın göçmenleri kendi sınırları içinde tutmak için daha fazla çaba göstermesi gerektiğini vurguluyor. Öte yandan, bu durum Avrupa Birliği'nin göç politikalarını da gündeme getiriyor. Avrupa'ya yönelik düzensiz göç dalgası, üye ülkeler arasında sorumluluk paylaşımı konusunda tartışmalara yol açıyor. İspanya, AB'nin göç yükünü paylaşması konusunda daha fazla destek beklediğini ifade ediyor.
İnsan hakları örgütleri, göçmenlerin yaşam koşullarına dikkat çekiyor. Amnesty International, İspanyol ve Fas makamlarını insan haklarına saygı göstermeye ve göçmenlerin temel ihtiyaçlarını karşılamaya çağırdı. Ayrıca, göçmenlerin sınır dışı işlemlerinde yasal süreçlerin izlenmesi gerektiğini vurguladı. Küresel göç krizinin bir başka yüzünü gözler önüne seren bu olay, Avrupa'nın kapılarını zorlayan göçmenlerin karşılaştığı zorlukları bir kez daha hatırlatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, 2015'ten bu yana Avrupa'ya yönelen düzensiz göç dalgasıyla mücadelede kilit bir ülke konumunda. Avrupa Birliği ile 2016'da imzalanan göç anlaşması çerçevesinde Türkiye, göçmenleri kendi topraklarında tutarak Avrupa'ya geçişleri engellemeye çalışıyor. Septe'deki kriz, Avrupa'nın göç sorununa çözüm bulmakta yetersiz kaldığını gösterirken, Türkiye'nin üstlendiği rolün önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Bu tür krizler, Avrupa'nın ortak bir göç politikası oluşturma çabalarını zayıflatırken, Türkiye'nin AB ile ilişkilerinde göç konusunu stratejik bir pazarlık unsuru olarak kullanmasına zemin hazırlıyor. Bölgesel istikrar ve göç yönetimi açısından bu tür gelişmeler, Türkiye'nin uluslararası işbirliği alanındaki deneyimlerini güçlendiriyor.
