Senegal'de siyasi deprem yaşanıyor. Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye ile arasındaki anlaşmazlık nedeniyle başbakanlık görevinden alınan Ousmane Sonko, cumartesi günü yapılan kongrede Pan-Afrikan Pastef partisinin başkanlığına yeniden seçildi. Sonko, görevden alınışından kısa süre sonra ülkenin Ulusal Meclis başkanlığına da getirilmişti. Bu gelişmeler, Batı Afrika'nın istikrarlı demokrasilerinden biri olarak bilinen Senegal'de yeni bir siyasi krizin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Sonko'nun yükselişi ve düşüşü
Ousmane Sonko, 2024 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Faye'in zaferinin ardından başbakan olarak atanmıştı. İkili, yolsuzlukla mücadele ve ekonomik reform vaatleriyle halkın büyük desteğini kazanmıştı. Ancak zamanla Faye ile Sonko arasındaki görüş ayrılıkları su yüzüne çıktı. Anlaşmazlığın temelinde, Faye'in kademeli bir reform programı izlemek isterken, Sonko'nun daha radikal ve hızlı değişimler talep etmesi yatıyor. Sonko ayrıca, Faye'in eski müttefiklerden oluşan kabinesinin yolsuzluğa bulaştığını ima ederek kamuoyu önünde eleştirilerini artırdı.
Kriz, Faye'in geçen ay Sonko'yu başbakanlıktan azletmesiyle zirveye ulaştı. Karar, Senegal'de sürpriz bir hamle olarak karşılansa da, Sonko'nun partisi içindeki popülaritesi azalmadı. Tam aksine, son kongrede partinin başına seçilmesi, tabanın Sonko'ya olan güvenini teyit etti. Başkent Dakar'daki kongreye katılan binlerce partili, Sonko'yu alkışlarla karşıladı. Pastef partisinin gençlik kolları lideri Aminata Diallo, "Ousmane Sonko halkın sesi, biz onun arkasındayız" dedi.
Bölgesel ve küresel boyut
Senegal, Batı Afrika'da son yıllarda darbelerle sarsılan bölgede istikrar adası olarak görülüyordu. Mali, Burkina Faso ve Nijer'de askeri cuntaların yönetime el koyması, bölgeyi uluslararası toplum için endişe kaynağı haline getirdi. Bu nedenle Senegal'deki siyasi kriz, sadece ülke için değil, tüm Sahel bölgesi için kritik önem taşıyor.
Fransa ve ABD gibi Batılı ülkeler, Senegal'deki demokratik sürecin istikrarlı bir şekilde yürümesini yakından takip ediyor. Özellikle Fransa, eski sömürgesinde etkisini sürdürmek istiyor. Ancak Sonko ve Faye'in her ikisi de Fransız karşıtı söylemleriyle biliniyor. Sonko, başbakanlık döneminde CFA frangından çıkış ve yeni bir para birimi oluşturulması çağrıları yapmıştı. Bu, Batı Afrika'da Fransız etkisini azaltmaya yönelik adımlar olarak görülüyor.
Bununla birlikte, Çin Senegal'de önemli bir ekonomik ortak. Özellikle altyapı projelerinde Çin yatırımları belirleyici. Pekin, ülkedeki siyasi krizi dikkatle izliyor ve tüm taraflarla diyalog içinde olduğunu açıkladı. Rusya'nın ise Sahel'deki paralı askerler aracılığıyla etkisini artırdığı bir dönemde, Senegal'de istikrarsızlık potansiyeli Moskova için fırsat penceresi açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Senegal, Türkiye'nin Afrika açılımı stratejisinde önemli bir ortak. Türk Hava Yolları'nın Dakar seferleri, TİKA'nın kalkınma yardımları ve 2021'de imzalanan askeri eğitim iş birliği anlaşması, iki ülke arasındaki bağları güçlendirdi. Türkiye, Senegal'de istikrarın korunmasını ve mevcut yönetimle iş birliğinin sürmesini tercih eder. Sonko krizi, Türk şirketlerinin inşaat ve enerji sektöründeki yatırımlarının güvenliğini sorgulatabilir. Krizin derinleşmesi halinde, Türkiye'nin mevcut ortaklıkları ve bölgedeki nüfuzu olumsuz etkilenebilir. Bu nedenle Ankara, gelişmeleri yakından izlemekte ve tüm aktörlerle dengeli ilişkilerini sürdürmeye çalışmaktadır.
