Senegal hükümeti, Pazartesi günü yaptığı sürpriz bir açıklamayla, eski Cumhurbaşkanı Macky Sall’ın Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterliği adaylığını destekleme kararı aldı. Bu karar, hükümetin daha önce Sall’a destek vermeyi reddetmesi ve onu “ölümcül siyasi” eylemlerle suçlamasının ardından gelen tam bir dönüş anlamına geliyor. Sall, görev süresi 2026’da sona erecek olan mevcut BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in yerine geçmek için yarışıyor. Batı Afrika ülkesi Senegal, bu adımla uluslararası arenada önemli bir diplomatik hamle yapmış oldu.
Gelişmenin arka planı
Macky Sall, 2012-2024 yılları arasında Senegal cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Görev süresi boyunca ülkesini ekonomik büyüme ve altyapı yatırımlarıyla tanıştırsa da, muhaliflerine yönelik baskıcı politikaları ve üçüncü bir dönem için anayasal değişiklik girişimi nedeniyle eleştirildi. 2024’teki cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, Sall’ın adaylığının anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle protestolar patlak vermiş ve en az 58 kişi hayatını kaybetmişti. Bu olaylar, Senegal’in demokratik itibarını zedeledi ve Sall’ı ülke içinde tartışmalı bir figür haline getirdi.
Hükümetin daha önce Sall’ı desteklemeyi reddetmesi, bu ölümcül olaylara dayanıyordu. Ancak Pazartesi günkü açıklama, Başkan Bassirou Diomaye Faye’in liderliğindeki hükümetin, ulusal çıkarlar doğrultusunda pozisyon değiştirdiğini gösteriyor. Faye, geçen yıl Sall’ın desteğiyle seçilmişti ve bu kararın, eski liderle bir tür uzlaşma anlamına geldiği yorumları yapılıyor. Senegal Dışişleri Bakanlığı, yaptığı yazılı açıklamada, “Ülkemiz, deneyimli bir devlet adamı olan Macky Sall’ın BM Genel Sekreterliği adaylığını gururla desteklemektedir” ifadelerini kullandı.
Bölgesel veya küresel boyut
Macky Sall’ın adaylığı, Afrika ülkelerinin BM’nin en üst makamına daha fazla temsil talebinin bir parçası olarak görülüyor. Şu ana kadar Afrika Birliği, resmi olarak bir aday belirlemedi ancak Sall, kıtanın önde gelen isimlerinden biri olarak öne çıkıyor. Guterres’in yerine geçecek ismin 2025 sonlarında seçilmesi bekleniyor. Sall’ın adaylığı, Batı Afrika’da istikrar arayışları ve Fransa’nın bölgedeki etkisinin azalmasıyla da ilişkili. Senegal, geleneksel olarak Fransız müttefiki olsa da, son yıllarda bağımsız bir dış politika izlemeye başladı. Sall’ın BM Genel Sekreteri olması halinde, özellikle Afrika’nın kalkınma, iklim değişikliği ve güvenlik konularında daha güçlü bir ses olması bekleniyor.
Ancak Sall’ın geçmişteki otoriter eğilimleri, Batılı demokrasiler tarafından eleştiri konusu olabilir. Özellikle ABD ve Avrupa Birliği, BM gibi bir kurumun başına tartışmalı bir liderin gelmesine sıcak bakmayabilir. Buna rağmen, Senegal hükümetinin bu kararı, Sall’ın uluslararası toplumda hala belirli bir destek tabanına sahip olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika ile ilişkilerini son yıllarda önemli ölçüde derinleştirmiştir. Senegal, Türkiye’nin Batı Afrika’daki önemli ortaklarından biridir; iki ülke arasında savunma, ticaret ve eğitim alanlarında iş birliği bulunmaktadır. Macky Sall’ın BM Genel Sekreteri olması, Türkiye’nin Afrika politikası açısından iki ucu keskin bir bıçak olabilir. Bir yandan, Sall’ın göreve gelmesi Türkiye’nin bölgedeki nüfuzunu dolaylı olarak artırabilir; çünkü Ankara, Sall döneminde Senegal ile yakın ilişkiler kurmuştur. Öte yandan, Sall’ın otoriter geçmişi, BM gibi çok taraflı bir platformda Türkiye’nin insan hakları ve demokrasi söylemiyle çelişebilir. Bu nedenle Türkiye, Sall’ın adaylığına temkinli bir destek vermek veya tarafsız kalmak arasında bir denge kuracaktır. Küresel ölçekte ise Sall’ın seçilmesi, BM reform tartışmalarını yeniden alevlendirebilir ve gelişmekte olan ülkelerin kurumdaki temsilini güçlendirebilir.
