Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer (D-N.Y.), Cumartesi günü Başkan Donald Trump'ı, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e "yılın en iyi doğum günü hediyesini" vermekle suçladı. Schumer'in bu açıklaması, Trump'ın Rusya'ya yönelik yeni yaptırımların yürürlüğe girmesinden günler önce bu yaptırımlardan feragat etmesinin ardından geldi. Schumer, "Rus ekonomisine can suyu vererek Trump'ın anlaşması..." ifadeleriyle tepkisini dile getirdi.
Yaptırımların ertelenmesi ve siyasi tepkiler
Trump yönetimi, Rusya'ya karşı uygulanması planlanan yeni yaptırımları, yürürlüğe girmesine günler kala askıya aldı. Karar, Kongre'deki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler tarafından sert eleştirilere yol açtı. Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer, yaptığı yazılı açıklamada, Trump'ın bu hamlesini "Putin'e verilmiş en büyük ödün" olarak değerlendirdi ve yaptırımların Rusya'nın Ukrayna'daki eylemleri ve Suriye'deki rolü nedeniyle kritik olduğunu vurguladı.
Schumer, "Başkan Trump, Vladimir Putin'in doğum gününü kutlamak için elinden geleni yapıyor. Rus ekonomisine can suyu vererek, Putin'e yılın en iyi doğum günü hediyesini verdi" dedi. Açıklamada ayrıca, yaptırımların Kongre'de iki partinin ortak desteğiyle hazırlandığı ve Trump'ın bu kararının ABD'nin müttefikleri nezdinde güven kaybına yol açacağı belirtildi.
Beyaz Saray ise kararı savunarak, yaptırımların "ulusal güvenlik çıkarları" doğrultusunda gözden geçirildiğini ve Rusya ile diyalog kapısının açık tutulmak istendiğini açıkladı. Ancak bu açıklama, Kongre'deki tepkileri dindirmedi. Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komisyonu üyeleri, yaptırımların yasalaşması için yeni bir adım atabileceklerini sinyalini verdi.
Rusya'nın doğum günü ve jeopolitik denklem
Vladimir Putin'in doğum günü 7 Ekim'de kutlanıyor. Trump'ın yaptırımları erteleme kararı, Putin'in doğum gününden hemen önceye denk gelmesi nedeniyle sembolik bir anlam taşıyor. Schumer'in "doğum günü hediyesi" benzetmesi de bu zamanlamaya gönderme yapıyor.
Uzmanlar, Trump'ın bu hamlesinin Rusya ile ilişkileri yeniden şekillendirme çabası olarak yorumluyor. Ancak yaptırımların kaldırılması veya ertelenmesi, ABD'nin Ukrayna ve Suriye politikalarında Rusya'ya karşı elini zayıflatabilir. Ayrıca, Rusya'nın 2016 ABD seçimlerine müdahale iddiaları ve Kırım'ın ilhakı sonrası uygulanan yaptırımların süreci de belirsizliğe girdi.
Avrupa Birliği ve NATO müttefikleri, yaptırımların sürdürülmesi konusunda ısrarcı. Almanya ve Fransa, Trump'ın kararını "endişeyle" karşıladıklarını açıkladı. İngiltere Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, "Rusya'nın uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine karşı yaptırımların caydırıcılığı önemlidir" dedi.
Kongre'deki bazı Cumhuriyetçiler de yaptırımların kaldırılmasına karşı çıkıyor. Senatör Lindsey Graham, "Putin'e taviz vermek, gelecekte daha büyük sorunlara yol açar" ifadelerini kullandı. Ancak Trump yanlısı kanat, Başkan'ın "daha iyi bir anlaşma" peşinde olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları ertelemesi, Türkiye'nin denge politikalarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, Rusya ile enerji ve savunma alanında yakın işbirliği içinde; S-400 anlaşması ve TürkAkım doğalgaz hattı bu ilişkinin temelini oluşturuyor. Yaptırımların kaldırılması veya ertelenmesi, Rusya ekonomisine rahatlama sağlayarak Türkiye'nin ticari ve enerji ilişkilerinde avantaj yaratabilir. Ancak ABD ile yaşanan CAATSA yaptırımları ve F-35 krizi göz önüne alındığında, Ankara'nın Moskova'ya yakınlaşması Batı ile ilişkilerde yeni gerilimlere yol açabilir. Ayrıca, yaptırımların zayıflaması, Suriye ve Libya gibi bölgesel çatışmalarda Rusya'nın elini güçlendirerek Türkiye'nin müzakere gücünü etkileyebilir. Türkiye, bu süreçte hem Batı hem de Rusya ile dengeli ilişkiler yürütmek zorunda.
