Geçtiğimiz hafta Çin'in güneydoğusundaki Zhejiang, Jiangxi, Fujian ve Guangdong eyaletlerinde etkili olan Saudel Tayfunu, günlerce süren şiddetli yağışlara ve geniş çaplı tahliyelere yol açtı. Tayfun nedeniyle binlerce kişi güvenli bölgelere taşınırken, altyapı ve tarım arazileri büyük zarar gördü. Yetkililer, sel ve heyelan riskine karşı bölgede olağanüstü önlemler aldı.
Sağanak yağışlar ve tahliyeler
Saudel Tayfunu, karaya çıktığı andan itibaren saatte 100 kilometreyi aşan rüzgârlarla birlikte yoğun yağış getirdi. Zhejiang ve Fujian eyaletlerinde metrekareye düşen yağış miktarı bazı bölgelerde 300 milimetreyi geçti. Nehirlerin taşması sonucu birçok köy ve kasaba sular altında kaldı. Guangdong'un kıyı kesimlerinde balıkçı tekneleri limanlara çekildi, feribot seferleri iptal edildi. Jiangxi'de ise dağlık alanlarda meydana gelen heyelanlar yolları kapattı, ulaşım aksadı. Çin Acil Durum Yönetimi Bakanlığı, bölgeye binlerce kurtarma personeli ve onlarca helikopter sevk etti. Devlet medyasına göre, tahliye edilenlerin sayısı yüz binleri buldu; ancak kesin rakamlar henüz netleşmedi.
Meteoroloji uzmanları, tayfunun etkisini yitirmeye başladığını ancak artçı yağışların birkaç gün daha sürebileceğini belirtiyor. Çin hükümeti, selden etkilenen çiftçilere destek ödemesi yapılacağını duyurdu. Öte yandan, bölgedeki barajların su seviyeleri kritik düzeyde; yetkililer, baraj kapaklarını kontrollü şekilde açarak su tahliyesi yapıyor.
Küresel aşırı hava olayları
Aynı dönemde dünyanın farklı bölgelerinde de aşırı hava koşulları görüldü. Güney Afrika'nın kuzeybatısında şiddetli gök gürültülü fırtınalar ve dolu yağışı etkili oldu; tarım alanları zarar gördü, bazı yerleşim yerlerinde elektrik kesintileri yaşandı. ABD'nin orta ve güney kesimlerinde ise bunaltıcı sıcaklıklar hayatı olumsuz etkiledi. Texas, Oklahoma ve Kansas gibi eyaletlerde sıcaklık 40 derecenin üzerine çıktı; sağlık yetkilileri, özellikle yaşlılar ve kronik hastalara evde kalmaları çağrısı yaptı.
İklim bilimciler, bu tür uç hava olaylarının sıklığının arttığını ve bunun küresel ısınmayla bağlantılı olduğunu vurguluyor. Pasifik'te deniz suyu sıcaklıklarının ortalamanın üzerinde seyretmesi, tayfunların daha güçlü ve daha fazla yağış getirmesine neden oluyor. Önümüzdeki haftalarda yeni tropikal fırtınaların oluşabileceği tahmin ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin'in güneydoğusunda yaşanan tayfun felaketi, küresel tedarik zincirleri üzerinden Türkiye'yi dolaylı olarak etkileyebilir. Bölge, elektronik, tekstil ve makine parçaları üretiminde önemli bir merkez; olası üretim aksamaları ihracat ve ithalat dengelerini sarsabilir. Ayrıca, iklim değişikliğinin yol açtığı aşırı hava olayları, Türkiye'nin Akdeniz kuşağında da sel ve kuraklık riskini artırıyor. Bu tür olaylar, Türkiye'nin afet yönetimi ve altyapı dayanıklılığı konusundaki hazırlıklarını gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor.
