San Francisco Körfezi, giderek ısınan okyanus suları ve azalan besin kaynakları nedeniyle gri balinalar için yeni bir beslenme alanı haline gelirken, bölgeye giren balinaların yaklaşık beşte biri burada hayatını kaybediyor. Yeni bir araştırmaya göre, bu ölümlerin büyük bir kısmı, yoğun deniz trafiği nedeniyle gemilerle çarpışma sonucu gerçekleşiyor. California Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, 2010-2020 yılları arasında körfeze giren gri balinaların yüzde 18'inin öldüğünü ortaya koydu. Bu oran, balinaların göç yolları boyunca karşılaştıkları diğer bölgelere kıyasla oldukça yüksek. Bilim insanları, bu durumun hem balina popülasyonu hem de deniz ekosistemi için ciddi bir tehdit oluşturduğu uyarısında bulunuyor.
Artan sıcaklıklar ve azalan av: Balinalar neden körfeze yöneliyor?
Gri balinalar, Kuzey Pasifik Okyanusu'nda yaşayan ve her yıl beslenme ve üreme amacıyla uzun göçler yapan memelilerdir. Geleneksel olarak, beslenme dönemlerini Alaska ve Sibirya kıyılarında geçirirler. Ancak son yıllarda okyanus sıcaklıklarındaki artış, deniz buzullarının erimesi ve kril gibi temel besin kaynaklarındaki azalma, balinaları yeni beslenme alanları aramaya itiyor. San Francisco Körfezi, özellikle bahar aylarında zengin plankton ve kril popülasyonuna ev sahipliği yapıyor. Ancak körfez, aynı zamanda yoğun gemi trafiğine de sahne oluyor. Her yıl binlerce konteyner gemisi, tanker ve feribot, bu dar su yolundan geçiyor. Araştırmacılar, balinaların gemileri tespit etmekte zorlandığını ve sık sık çarpışmalar meydana geldiğini belirtiyor. Ayrıca, körfezdeki gürültü kirliliği de balinaların iletişimini ve yön bulma yeteneklerini olumsuz etkiliyor.
Çalışmanın başyazarı Dr. Sarah Jones, durumu şöyle özetliyor: “Balinalar, hayatta kalmak için yeni bölgelere yönelmek zorunda kalıyor; ancak bu bölgelerde onları bekleyen tehlikeler, çoğu zaman ölümcül olabiliyor. San Francisco Körfezi'ndeki ölüm oranı, bu türün karşı karşıya olduğu iklim değişikliği kaynaklı baskıyı gözler önüne seriyor.”
Küresel ısınmanın deniz canlılarına etkisi: Sadece balinalar değil, tüm ekosistem tehdit altında
Gri balinaların yaşadığı bu trajedi, aslında daha büyük bir felaketin habercisi. Okyanus sıcaklıklarındaki artış, sadece balinaları değil, tüm deniz ekosistemini etkiliyor. Plankton ve kril gibi temel besin zinciri unsurları, sıcaklık değişimlerine karşı son derece hassas. Bu canlıların azalması, balinaların yanı sıra birçok balık türü, kuş ve diğer deniz memelilerini de tehdit ediyor. Bilim insanları, benzer durumların dünyanın birçok bölgesinde yaşandığını belirtiyor. Örneğin, Akdeniz'de de artan deniz suyu sıcaklıkları, balina ve yunusların beslenme alışkanlıklarını değiştirmelerine neden oluyor. Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN), gri balinaların korunması için deniz trafiğinin düzenlenmesi ve alternatif beslenme alanlarının korunması gerektiğini belirtiyor.
Araştırmacılar, San Francisco Körfezi'nde gemi hız limitlerinin düşürülmesi, balina göç yollarının belirlenmesi ve gemilere otomatik uyarı sistemleri kurulması gibi önlemler öneriyor. Ancak bu tür önlemler, küresel ticaretin aksamasına neden olabileceği için denizcilik sektörü tarafından genellikle dirençle karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, üç tarafı denizlerle çevrili bir ülke olarak deniz ekosisteminin korunması konusunda hassas bir konumda bulunuyor. Özellikle İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı, yoğun gemi trafiğine sahne olan dar su yolları olarak, benzer bir tehdit altında. Son yıllarda Boğazlar'da balina ve yunus ölümlerinde artış gözlemlenmesi, bu konunun Türkiye için de önemini ortaya koyuyor. İklim değişikliğinin Akdeniz ekosistemi üzerindeki etkileri, Türkiye'nin deniz kaynaklarını ve turizm gelirini doğrudan etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) nezdinde deniz güvenliği ve çevre koruma konularında daha aktif rol alması gerekiyor. Bu tür araştırmalar, Türkiye'nin kendi boğazlarında benzer önlemler alması için bir uyarı niteliği taşıyor.
