ABD'nin Kaliforniya eyaletine bağlı San Diego kentinde, sosyal medyada yayılan 'Benadryl challenge' (Benadril mücadelesi) akımına katılan en az 5 çocuk, aşırı doz antihistaminik ilaç alımı sonucu Rady Çocuk Hastanesi'ne kaldırıldı. Yetkililer, 10 ila 14 yaş arasındaki çocukların, alerji ilacı Benadryl'ü yüksek dozda alarak halüsinasyon görmeye çalıştıklarını ve bunun ciddi sağlık sorunlarına yol açtığını bildirdi. Olay, ulusal çapta bir uyarı dalgasına neden olurken, sağlık otoriteleri ebeveynleri sosyal medyadaki tehlikeli akımlara karşı dikkatli olmaya çağırıyor.
Tehlikeli akımın arka planı ve etkileri
'Benadryl challenge', TikTok başta olmak üzere sosyal medya platformlarında yayılan bir akım olarak biliniyor. Katılımcılar, reçetesiz satılan difenhidramin etken maddeli Benadryl ilacını önerilen dozun birkaç katı fazla alarak halüsinasyon görmeye veya 'kafa bulmaya' çalışıyor. Ancak bu durum, kalp çarpıntısı, nöbet, bilinç kaybı ve hatta ölüm gibi ciddi sonuçlara yol açabiliyor. San Diego'daki vakalarda çocukların durumunun stabil olduğu ancak bazılarının yoğun bakımda tedavi altına alındığı bildirildi. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), daha önce de benzer vakalar nedeniyle uyarılarda bulunmuş, ancak akım sosyal medyada yeniden popülerlik kazanmıştı.
Rady Çocuk Hastanesi yetkilileri, sadece 2024 yılı içinde benzer 10'dan fazla vaka gördüklerini belirtti. Hastanenin zehir danışma merkezi, aşırı doz antihistaminik alımının özellikle gençler arasında giderek yaygınlaştığına dikkat çekiyor. Uzmanlar, bu tür akımların genellikle sosyal medya influencer'ları veya akran baskısıyla yayıldığını ve ebeveynlerin çocuklarının çevrimiçi aktivitelerini yakından takip etmeleri gerektiğini vurguluyor.
Küresel boyut ve sosyal medya sorumluluğu
Benadryl challenge, yalnızca ABD'de değil, dünya genelinde sağlık otoritelerini alarma geçiren bir trend haline geldi. 2020 yılında Oklahoma'da 15 yaşındaki bir kız çocuğu, aynı akım nedeniyle hayatını kaybetmişti. Avustralya, Kanada ve İngiltere'de de benzer vakalar rapor edilmiş durumda. Sosyal medya platformları, içerik denetleme politikalarını sıkılaştırsa da viral akımların önüne geçmekte güçlük çekiyor. TikTok, bu tür tehlikeli içerikleri kaldırdığını ancak kullanıcıların alternatif etiketlerle paylaşım yapması nedeniyle denetimin zorlaştığını ifade ediyor. Uzmanlar, bu durumun dijital okuryazarlık ve ebeveyn denetiminin önemini bir kez daha ortaya koyduğunu belirtiyor.
Öte yandan, FDA ve Amerikan Pediatri Akademisi, reçetesiz satılan ilaçların gençler tarafından kötüye kullanımını önlemek için daha sıkı düzenlemeler çağrısında bulunuyor. Benadryl gibi ilaçların eczanelerde reçeteye tabi tutulması veya satışının kısıtlanması gündemde. Ancak bu tür adımlar, ilaca erişim ihtiyacı olan alerji hastaları için sorun yaratabileceği için tartışmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer sosyal medya akımları zaman zaman görülse de henüz 'Benadryl challenge'a bağlı bir vaka rapor edilmemiştir. Ancak dijital platformların küresel yapısı nedeniyle bu tür trendlerin kısa sürede Türkiye'ye de sıçraması olasıdır. Sağlık Bakanlığı ve Yeşilay gibi kuruluşlar, özellikle ergenler arasında madde bağımlılığı ve ilaç kötüye kullanımına karşı farkındalık kampanyaları yürütmektedir. Bu olay, Türkiye'deki ebeveynlerin çocuklarının sosyal medya kullanımını daha yakından takip etmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, reçetesiz ilaç satışının denetimi konusunda mevcut düzenlemelerin gözden geçirilmesi faydalı olabilir. Küresel bir tehdit olan bu akım, ulusal sağlık politikalarının yanı sıra uluslararası iş birliğini de zorunlu kılmaktadır.
