İrlandalı yazar Sally Rooney, Filistin Eylem (Palestine Action) grubuna verdiği destek nedeniyle artık kitaplarını İngiltere'de satamıyor. Yayıncısı Faber, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, grubun Temmuz ayında İngiliz hükümeti tarafından "terör örgütü" olarak yasaklanmasının ardından bu kararın alındığını duyurdu. Rooney, daha önce gruba desteğini açıkça ifade etmişti. Bu gelişme, ifade özgürlüğü ve sanatçıların siyasi aktivizmi konusunda yeni bir tartışma başlattı.
Yasak Kararının Arka Planı
Filistin Eylem, İngiltere'de Filistin'e destek amacıyla eylemler düzenleyen bir aktivist grup. Temmuz 2024'te İngiliz hükümeti tarafından terör örgütü ilan edilmesi, grubun faaliyetlerini yasadışı hale getirdi. Bu yasak, İngiltere'de ifade özgürlüğü ve protesto hakkı üzerine tartışmaları alevlendirdi. Sally Rooney, yasaktan önce gruba desteğini dile getirmiş ve Filistin davasına olan bağlılığını göstermişti. Yayıncı Faber, yazarın bu desteğinin yasak kapsamına girmesi nedeniyle kitaplarının İngiltere'de dağıtımını durdurma kararı aldı. Faber'in açıklaması, yayıncılık dünyasında şok etkisi yarattı; zira Rooney, çağdaş İrlanda edebiyatının en çok satan ve en etkili yazarlarından biri.
Rooney'nin kitapları arasında "Normal People" (Normal İnsanlar), "Conversations with Friends" (Arkadaşlarla Sohbetler) ve "Beautiful World, Where Are You" (Güzel Dünya, Neredesin) bulunuyor. Bu romanlar, dünya çapında milyonlarca kopya sattı ve televizyon uyarlamalarıyla geniş kitlelere ulaştı. Yazarın İngiltere'deki satışlarının durdurulması, hem edebiyat hem de siyasi aktivizm açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Faber, kararın yasal zorunluluktan kaynaklandığını belirtirken, Rooney'nin avukatları henüz resmi bir açıklama yapmadı. İngiltere'de terörle mücadele yasaları, terör örgütlerine destek veren kişi veya kuruluşlara yaptırım uygulanmasını öngörüyor; ancak bir yazarın kitaplarının satışının durdurulması, yasanın sanat ve ifade özgürlüğüyle çelişip çelişmediği sorusunu gündeme getirdi.
Küresel ve Bölgesel Boyut
Bu gelişme, İngiltere'de ifade özgürlüğü ve sanatçıların siyasi görüşlerini açıklama hakkı konusundaki endişeleri artırabilir. Uluslararası PEN gibi yazar örgütleri, kararı kınayarak, yazarların siyasi faaliyetleri nedeniyle cezalandırılmasının demokratik değerlerle bağdaşmadığını savunabilir. Öte yandan, Filistin yanlısı aktivizm, Batı ülkelerinde artan bir baskıyla karşı karşıya; İngiltere'nin yanı sıra ABD ve Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde de benzer yasaklar ve kısıtlamalar tartışılıyor. Rooney'nin durumu, sanatçıların Filistin davasına destek vermesinin olası sonuçlarını gözler önüne seriyor. Yayıncılık sektörü, yasal riskler nedeniyle benzer kararlar alabilir; bu da edebi çeşitliliği ve ifade özgürlüğünü olumsuz etkileyebilir.
Uluslararası alanda, insan hakları örgütleri ve edebiyat çevreleri, İngiltere'nin terörle mücadele yasalarını eleştirebilir. Özellikle Filistin yanlısı görüşlerin kriminalize edilmesi, Batı'da artan otoriterleşme eğilimlerinin bir göstergesi olarak yorumlanabilir. Sally Rooney gibi yüksek profilli bir yazarın hedef alınması, diğer sanatçılar için caydırıcı bir etki yaratabilir. Bu olay, sanat ve siyaset arasındaki gerilimin somut bir örneği olarak tarihe geçebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin meselesinde uzun zamandır Filistinlilerin yanında yer alıyor ve Batı ülkelerindeki Filistin karşıtı uygulamaları eleştiriyor. Sally Rooney'nin kitaplarının İngiltere'de yasaklanması, Türkiye'nin ifade özgürlüğü ve Filistin davasına verdiği destek açısından dikkatle izlediği bir gelişme. Türk hükümeti, bu tür yasakları çifte standart olarak değerlendirebilir ve Batı'nın demokrasi ve insan hakları söylemindeki tutarsızlıklara işaret edebilir. Ayrıca, Türkiye'deki yayıncılar ve yazarlar için de bir uyarı niteliği taşıyor: Batı'da Filistin yanlısı söylemlerin nasıl bastırıldığı, küresel ifade özgürlüğü mücadelesinde önemli bir vaka. Türkiye, uluslararası platformlarda bu tür yasaklara karşı çıkarak Filistin davasına desteğini sürdürebilir.
