İrlandalı yazar Sally Rooney'un kitapları, yasaklı bir Filistin yanlısı grupla dayanışma açıklamaları nedeniyle İngiltere'deki büyük perakende zincirlerinde satıştan kaldırıldı. Rooney, konuya ilişkin yaptığı yazılı açıklamada, “İnançlarım ve niyetlerim konusunda kamuoyuna karşı dürüst olmak için her türlü çabayı gösterdim ve sonuçlarına katlanmaya tamamen hazırım” dedi. Yazarın bu sözleri, edebiyat dünyasında ve Filistin yanlısı çevrelerde geniş yankı uyandırdı.
Gelişmenin Arka Planı
Olay, Rooney'nin Filistin yanlısı bir grup olan “Filistin İçin Edebiyat” (Literature for Palestine) ile dayanışma içinde olduğunu açıklamasının ardından patlak verdi. İngiltere hükümeti tarafından terör örgütü listesinde yer alan bu grup, Filistin'e destek amacıyla kampanyalar düzenliyor. Rooney, geçtiğimiz aylarda yaptığı bir konuşmada grubun çalışmalarını desteklediğini belirtmiş, bu açıklama üzerine bazı perakendeciler kitaplarını raflarından kaldırma kararı almıştı. Yazarın yayıncısı dağıtımı durdurma kararı alırken, Rooney'nin avukatları aracılığıyla yaptığı açıklamada, “Bu karar, ifade özgürlüğüne yönelik bir saldırıdır. Kitaplarımın satılmaması, düşüncelerimin susturulması anlamına gelmez” ifadeleri yer aldı.
İngiltere'de son dönemde Filistin yanlısı gruplara yönelik yasal baskılar artmış durumda. İçişleri Bakanlığı, “Filistin İçin Edebiyat” grubunu “şiddeti teşvik eden örgüt” olarak tanımlamış ve geçen yıl faaliyetlerini yasaklamıştı. Rooney'nin bu grupla olan bağlantısı, ülkedeki Filistin karşıtı politikaların edebiyat alanına nasıl yansıdığının somut bir örneği olarak değerlendiriliyor. Yazarın kitapları arasında “Normal İnsanlar”, “Konuşma Sanatı” ve “Güzel Dünya, Neredesin?” gibi uluslararası alanda büyük ilgi gören romanlar bulunuyor.
Olayın ardından birçok yazar ve yayıncı Rooney'e destek mesajı yayımlarken, bazı perakendeciler kararlarını gözden geçireceklerini duyurdu. Ancak İngiltere'nin önde gelen kitap zincirleri Waterstones ve WH Smith, “yasal düzenlemelere uyum” gerekçesiyle kitapları satıştan kaldırdıklarını açıkladı. Bu gelişme, ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rooney'nin durumu, Batı ülkelerinde Filistin yanlısı ifadelerin giderek daha fazla kısıtlandığı bir döneme denk geliyor. Özellikle İngiltere'de hükümet, Filistin'e destek veren grupları “terör örgütü” kapsamına alarak sert önlemler alıyor. Bu politikalar, insan hakları örgütleri ve edebiyat çevreleri tarafından eleştiriliyor. Uluslararası PEN Kulübü, yaptığı açıklamada “Sanatçıların inançları nedeniyle cezalandırılması kabul edilemez” diyerek Rooney'e destek verdi. Avrupa Birliği'nde de benzer yasaklar tartışılırken, İrlanda hükümeti henüz bir açıklama yapmadı. Rooney'nin İrlandalı olması, olayın İrlanda-İngiltere ilişkilerinde de yankı bulmasına neden olabilir.
Filistin yanlısı hareketin edebiyat dünyasındaki temsilcileri, bu tür yasakların sansürün yeni bir biçimi olduğunu savunuyor. Öte yandan İngiliz hükümeti, “terörle mücadele” kapsamında bu tür gruplara destek verilmesinin suç teşkil ettiğini hatırlatıyor. Rooney'nin kitaplarının satıştan kaldırılması, ekonomik olarak da yayıncısına ve perakendecilere zarar verirken, yazarın uluslararası ünü nedeniyle küresel bir boyut kazandı. ABD'li yayıncısı henüz bir karar almazken, dünya genelinde birçok bağımsız kitapçı Rooney'nin kitaplarını satmaya devam ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Batı'da ifade özgürlüğü ve Filistin meselesi etrafındaki gerilimin arttığını gösteriyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinen bir ülke olarak, Batı'daki bu tür yasakları yakından takip ediyor. Olay, Türkiye'nin uluslararası platformlarda dile getirdiği “çifte standart” eleştirilerini güçlendirebilir. Ayrıca, Türk yayıncılar ve yazarlar için de benzer baskıların olup olmayacağı sorusunu akla getiriyor. Türkiye'de Rooney'nin kitapları satılmaya devam ediyor; bu durum, Türkiye'nin ifade özgürlüğü konusundaki tutumunu Batı ile karşılaştırmalı olarak değerlendirme fırsatı sunuyor. Kültürel diplomasi açısından ise Türkiye, Filistin yanlısı sanatçılara destek vererek uluslararası alanda etkisini artırabilir.
