İrlandalı yazar Sally Rooney, Filistin yanlısı tutumu nedeniyle Birleşik Krallık'ta kitap satışlarında ciddi bir düşüşle karşı karşıya. Rooney'nin Filistin Eylemi (Palestine Action) hareketine verdiği destek, bazı kitapçılar ve dağıtımcılar tarafından tepkiyle karşılandı. Yazarın son romanı Intermezzo'nun satışları, bu tartışmaların gölgesinde kaldı. Konuyla ilgili olarak üniversite öğrencilerine görüşlerini sorduk.
Filistin Desteği ve Kitap Satışları
Sally Rooney, uzun süredir Filistin halkının haklarını savunuyor ve İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarını eleştiriyor. Filistin Eylemi, İsrail'e yönelik silah ticaretini protesto eden bir aktivist grup. Rooney'nin bu gruba açık desteği, Birleşik Krallık'ta bazı kesimlerde rahatsızlık yarattı. The Bookseller dergisinin haberine göre, bazı kitap Zincirleri Rooney'nin kitaplarını vitrinlerinden kaldırdı. Bağımsız kitapçılar ise yazarın siyasi görüşlerinin satışları etkilediğini doğruladı. Rooney'nin yayıncısı Faber & Faber, konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Ancak sektör kaynakları, yazarın yeni kitabının ilk hafta satışlarının önceki kitaplarına göre düşük olduğunu belirtiyor.
Rooney, 2023 yılında yaptığı bir açıklamada, "Filistin'de olanlar soykırımdır ve buna sessiz kalamam" demişti. Bu açıklama, İsrail yanlısı grupların boykot çağrılarına yol açtı. Birleşik Krallık'ta bazı edebiyat ödülleri jürileri, Rooney'nin adaylığını tartışmaya açtı. Yazar, sosyal medyada da yoğun bir şekilde eleştiriliyor. Öte yandan, Rooney'ye destek veren birçok okur ve yazar da var. Binlerce kişi imza kampanyası başlatarak yazarın yanında olduklarını gösterdi.
Öğrenciler Ne Düşünüyor?
Üniversite öğrencileriyle yaptığımız görüşmelerde, gençlerin büyük çoğunluğu Rooney'nin tutumunu desteklediğini belirtti. Londra Üniversitesi'nde edebiyat okuyan Ayşe K., "Rooney'nin kitaplarını seviyorum ve Filistin konusundaki duruşu benim için önemli. Sanatçıların siyasi görüşlerini açıklaması gayet doğal" dedi. Manchester'dan bir öğrenci ise, "Kitap satın alırken yazarın siyasi görüşlerini göz önünde bulundurmam, ama Rooney'nin samimi olduğunu düşünüyorum" şeklinde konuştu. Bazı öğrenciler ise, boykotun yanlış olduğunu savundu. Cambridge'de okuyan bir öğrenci, "Sanatçıyı siyasi görüşü nedeniyle cezalandırmak sansürdür" ifadelerini kullandı. Görüşülen öğrencilerin yaklaşık %70'i Rooney'yi desteklediğini söyledi.
Filistin Eylemi sözcüsü, yaptığı açıklamada, "Sally Rooney'nin cesareti diğer sanatçılara örnek olmalı. Kültürel boykot, İsrail'in politikalarına karşı önemli bir araçtır" dedi. İsrail yanlısı gruplar ise, Rooney'nin kitaplarının satılmaması için kampanya başlattı. Birleşik Krallık'ta bazı belediyeler, kütüphanelerde Rooney'nin kitaplarını geri çekme kararı aldı. Bu durum, ifade özgürlüğü tartışmalarını alevlendirdi.
Küresel Yansımalar
Sally Rooney vakası, Batı'da sanat ve siyaset arasındaki gerilimi gözler önüne seriyor. Filistin yanlısı tutum alan sanatçılar, İsrail lobisinin hedefi haline gelebiliyor. Öte yandan, Rooney'nin uluslararası ünü, bu tür boykotların etkisini sınırlayabilir. Kitapları dünya çapında milyonlarca sattı ve birçok dile çevrildi. Türkiye'de de Rooney'nin kitapları geniş bir okur kitlesine sahip. Yazarın Filistin desteği, Türkiye'deki okurlar arasında sempatiyle karşılanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sally Rooney'nin Filistin'e desteği nedeniyle Birleşik Krallık'ta kitap satışlarında yaşadığı zorluk, Türkiye'deki edebiyat ve siyaset çevrelerinde yakından takip ediliyor. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinen bir ülke. Batı'da sanatçıların Filistin yanlısı tutumları nedeniyle karşılaştığı baskılar, Türkiye'nin uluslararası platformlarda dile getirdiği ifade özgürlüğü ve çifte standart eleştirilerini güçlendiriyor. Ayrıca, Rooney'nin kitaplarının Türkiye'de satışları bu tartışmalardan olumsuz etkilenmedi; aksine, yazarın cesareti Türk okurlar arasında ilgi uyandırabilir. Bu olay, kültürel boykotların küresel ölçekte ne kadar etkili olabileceğini gösterirken, Türkiye'nin Filistin konusundaki hassasiyetinin sanat dünyasındaki yansımalarını da ortaya koyuyor.
