İngiltere Rekabet ve Piyasalar Otoritesi (CMA), düşük bütçeli havayolu şirketi Ryanair hakkında, ebeveynlerden çocuklarının yanında oturabilmek için ek ücret talep etmesi nedeniyle resmi bir soruşturma başlattı. Düzenleyici kurum, bu uygulamanın tüketici haklarını ihlal edebileceğini ve özellikle küçük çocuklu aileler için haksız maliyetler yarattığını belirtiyor. Soruşturma, İngiliz sivil toplum kuruluşu Which? tarafından yapılan şikayetlerin ardından gündeme geldi.
Arka plan: Aileler ne kadar ek ücret ödüyor?
Ryanair, uçuş sırasında ebeveynlerin çocuklarıyla yan yana oturmasını garanti etmek için kişi başı 10 ila 50 sterlin arasında değişen bir 'koltuk seçimi' ücreti alıyor. Bu ücret, özellikle 12 yaş altı çocuklar için uygulanırken, havayolu şirketi rezervasyon sisteminin rastgele koltuk ataması yapması nedeniyle ailelerin birbirinden ayrı oturma riskini artırıyor. CMA, bu uygulamanın 'yanıltıcı fiyatlandırma' kapsamında değerlendirilebileceğini ve ailelerin çocuklarını yabancı yolcuların yanına bırakma endişesiyle ek ücret ödemeye zorlandığını ifade ediyor.
Ryanair ise uygulamasını savunarak, koltuk seçiminin isteğe bağlı bir hizmet olduğunu ve ailelerin check-in sırasında ücretsiz olarak yan yana koltuk talep edebileceğini iddia ediyor. Ancak tüketici hakları örgütleri, check-in sırasında yan yana koltuk garantisi olmadığını ve birçok ailenin bu nedenle ek ücret ödemek zorunda kaldığını vurguluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Havacılık sektöründe benzer uygulamalar
Ryanair'e yönelik soruşturma, Avrupa genelinde düşük bütçeli havayollarının ek gelir modellerine yönelik artan bir inceleme döneminde gerçekleşiyor. EasyJet, Wizz Air ve Vueling gibi diğer havayolları da koltuk seçimi, bagaj ve öncelikli biniş gibi hizmetler için ek ücret alıyor. Ancak çocuklu ailelerden alınan bu ücret, özellikle hassas bir konu olarak öne çıkıyor. Avrupa Birliği, 2018'de yayımladığı bir raporda, havayolu şirketlerinin aileleri bir arada oturtma yükümlülüğünü netleştirmemiş olsa da, tüketici dernekleri bu konuda yasal düzenleme yapılmasını talep ediyor.
Benzer bir dava geçtiğimiz yıl İtalya'da yaşanmış, Ryanair'e çocuklu ailelerden haksız ücret alındığı gerekçesiyle para cezası kesilmişti. CMA'nın soruşturması, İngiltere'de bu alanda bir emsal teşkil edebilir ve diğer düzenleyici kurumları da harekete geçirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'de faaliyet gösteren düşük bütçeli havayolları ve Türk Hava Yolları gibi bayrak taşıyıcılar için de önemli bir sinyal niteliği taşıyor. Türkiye'de de aileler, özellikle yaz aylarında yoğun uçuş dönemlerinde çocuklarıyla yan yana oturma konusunda benzer sorunlar yaşayabiliyor. CMA kararı, Türkiye'deki Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ve Tüketici Hakem Heyetleri için bir referans oluşturabilir. Ayrıca, Türk vatandaşlarının yoğun olarak kullandığı Ryanair gibi Avrupalı havayollarının bu uygulaması, Türkiye'den seyahat eden aileleri doğrudan etkiliyor. Düzenleme eğilimlerinin artması, Türkiye'de de benzer tüketici koruma adımlarını gündeme getirebilir.
