İngiltere’nin rekabet düzenleme kurumu, düşük bütçeli havayolu şirketi Ryanair’in, ebeveynlerin küçük çocuklarının yanında oturabilmeleri için talep ettiği zorunlu ücretin adil olup olmadığını araştırıyor. Rekabet ve Piyasalar Otoritesi (CMA), bu uygulamanın tüketici haklarını ihlal edip etmediğini belirlemek üzere resmî bir soruşturma başlattı. Ryanair ise söz konusu soruşturmayı “asılsız” ve “gereksiz” olarak değerlendirirken, uygulamanın yasal olduğunu savunuyor. Soruşturma, özellikle 2-12 yaş arası çocuklarla seyahat eden ailelerin, oturma düzenlemeleri için ekstra ödeme yapmak zorunda kalmasına odaklanıyor.
Soruşturmanın arka planı
CMA, Ryanair’in web sitesi ve mobil uygulamasında, ebeveynlerin çocuklarıyla yan yana oturabilmesi için ek ücret talep etmesinin, tüketici koruma yasalarına aykırı olabileceğini belirtiyor. Şirket, uçak içinde oturma düzenini otomatik olarak atarken, aynı aileden üyeleri birbirinden ayırabiliyor. Bu durumda ebeveynler, çocuklarını yalnız bırakmamak için kişi başı 10 ila 30 euro arasında değişen “rezerve koltuk” ücretini ödemek zorunda kalıyor. İngiliz Sivil Havacılık Otoritesi de daha önce benzer uygulamaların “kabul edilemez” olduğunu ifade etmişti. Ryanair ise müşterilerine check-in sırasında ücretsiz olarak yan yana oturma imkânı sunduğunu, ancak bunun garantili olmadığını söylüyor. Havayolu şirketi ayrıca, uygulamanın Avrupa Birliği havacılık düzenlemelerine uygun olduğunu iddia ediyor.
Küresel boyut ve benzer vakalar
Ryanair’e yönelik bu soruşturma, düşük bütçeli havayollarının ek ücret politikalarına yönelik artan bir küresel ilgiyi yansıtıyor. ABD’de de benzer bir dava, bir havayolu şirketinin çocuklu ailelerden ek ücret almasının haksız rekabet oluşturduğu gerekçesiyle açılmıştı. Avrupa Tüketici Örgütü (BEUC), bu tür uygulamaların özellikle düşük gelirli aileleri olumsuz etkilediğini ve seyahat maliyetlerini artırdığını belirtiyor. CMA’nın kararı, yalnızca Ryanair’i değil, benzer politikaları olan diğer havayollarını da bağlayıcı bir emsal oluşturabilir. Soruşturma sürecinde, İngiltere’de faaliyet gösteren tüm havayollarının uygulamaları mercek altına alınabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu soruşturma Türkiye’deki havayolu şirketleri ve tüketici hakları açısından dolaylı da olsa önem taşıyor. Türkiye’de de düşük bütçeli havayolları benzer koltuk ücretlendirme politikaları uyguluyor. CMA’nın alacağı karar, Türk Rekabet Kurumu’nun benzer uygulamaları incelemesi için bir örnek teşkil edebilir. Ayrıca, Türk ailelerin yurt dışı seyahatlerinde Ryanair’i kullanması durumunda, bu soruşturma sonucunda şirketin politikasında değişiklik olması halinde maliyet avantajı sağlanabilir. Küresel havacılık sektöründeki bu tüketici odaklı düzenlemeler, Türkiye’nin de havacılık politikalarını gözden geçirmesine yol açabilir.
