Rusya'da bahar buğdayı ekimi, haftalardır süren olumsuz hava koşulları nedeniyle önemli ölçüde gecikiyor. Tarım uzmanlarına göre, özellikle Volga bölgesi ve Sibirya'nın güneyinde etkili olan sürekli yağış, çiftçilerin tarlalara girmesini engelliyor. Bu gecikme, 2025 yılı hasat miktarında ciddi bir düşüşe neden olabilir. Rusya, küresel buğday ticaretinde en büyük ihracatçılardan biri olduğu için, bu durum dünya buğday fiyatlarını da etkileyebilir.
Ekimlerde Kritik Dönem Geride Kalıyor
Rusya Tarım Bakanlığı verilerine göre, 2025 yılı için planlanan yaklaşık 30 milyon hektarlık bahar buğdayı ekim alanının ancak yüzde 40'ı tamamlanabildi. Geçen yıl aynı dönemde bu oran yüzde 60 seviyesindeydi. En büyük gecikme, buğday üretiminde önemli bir paya sahip olan Samara, Saratov ve Orenburg bölgelerinde yaşanıyor.
“Bu yıl mevsim normallerinin çok üzerinde yağış aldık. Toprak tarla traktörünün çalışması için fazla nemli. Geçen hafta birkaç gün güneş açtı ama yine yağmur başladı,” diyor Samara bölgesinden bir çiftçi.
Uzmanlar, mayıs ortasının ekim için son sınır olduğunu ve bu tarihten sonra ekilen buğdayın veriminin düşeceğini belirtiyor. Ayrıca, aşırı nem tohum çürümesine ve mantar hastalıklarına yol açarak kayıpları artırabilir. Rusya, 2024 yılında yaklaşık 95 milyon ton buğday hasat etmişti. Bu yıl için ilk tahminler 90 milyon ton civarındaydı ancak gecikme nedeniyle bu rakamın 85 milyon tona gerileyebileceği ifade ediliyor.
Küresel Piyasalar ve Fiyat Etkisi
Rusya, dünya buğday ihracatının yaklaşık yüzde 20'sini karşılıyor. Özellikle Mısır, Türkiye ve Bangladeş gibi ülkeler Rus buğdayına bağımlı durumda. Hasat miktarındaki olası bir düşüş, küresel buğday fiyatlarını yukarı çekme potansiyeli taşıyor. Chicago Ticaret Borsası'nda buğday vadeli işlemleri son haftada yüzde 3 değer kazandı. Analistler, Rusya'daki gecikme haberlerinin yanı sıra, Arjantin ve Avustralya'daki kuraklık endişelerinin de fiyatları desteklediğini belirtiyor.
Öte yandan, Ukrayna'nın Karadeniz limanlarından buğday sevkiyatına devam etmesi, arz endişelerini bir miktar hafifletiyor ancak Ukrayna'nın üretim kapasitesi savaş nedeniyle sınırlı. ABD Tarım Bakanlığı (USDA) nisan ayı raporunda, 2025/26 dönemi için küresel buğday üretiminin 785 milyon ton olacağını tahmin etmişti. Rusya'daki gecikme bu tahminin aşağı yönlü revize edilmesine neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, dünyanın en büyük buğday ithalatçılarından biri olarak Rus buğdayına yoğun bağımlılık göstermektedir. Rusya'daki bu ekim gecikmesi, önümüzdeki sezonda ithalat fiyatlarının artmasına ve tedarik zincirinde sıkıntılara yol açabilir. Türkiye'nin un ve makarna gibi buğday bazlı ürün ihracatçısı konumu da göz önüne alındığında, artan maliyetler dış ticaret dengesini olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın alternatif tedarikçiler (Ukrayna, Romanya, Kanada) ile ilişkilerini güçlendirmesi ve yerli üretimi teşvik eden politikaları hızlandırması stratejik önem taşımaktadır. Kısa vadede ise TMO'nun stok yönetimi ve piyasa müdahale mekanizmaları kritik bir sınavdan geçecektir.
