Rus güçleri, Ukrayna'nın güneyindeki Odesa kentine düzenledikleri 'vahşi' saldırılarda çok sayıda sivili öldürdü. Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, liman kentine yönelik saldırıların ardından Moskova'yı küresel gıda güvenliğini bilinçli olarak hedef almakla suçladı. Saldırılar, tahıl koridoru anlaşmasının sona ermesinin ardından Rusya'nın Ukrayna'nın tarım altyapısına yönelik saldırılarını yoğunlaştırdığı bir dönemde geldi.
Gelişmenin arka planı
Ukrayna makamlarına göre, Rus ordusu gece saatlerinde Odesa'nın liman bölgesini hedef alan yoğun bir hava saldırısı gerçekleştirdi. Saldırıda en az iki kişi hayatını kaybetti, 20'den fazla kişi yaralandı. Bölgedeki binalarda büyük hasar oluşurken, liman altyapısının da zarar gördüğü bildirildi. Ukrayna Hava Kuvvetleri, Rusya'nın fırlattığı çok sayıda insansız hava aracı ve füzeyi imha ettiğini açıkladı, ancak bazılarının hedeflerine ulaştığını belirtti.
Zelenskyy, Telegram hesabından yaptığı açıklamada, "Bu bir terör saldırısıdır. Rusya, sadece Ukrayna'yı değil, dünyanın gıda güvenliğini de hedef almaktadır. Odesa limanı, tahıl ihracatı için hayati öneme sahiptir. Rusya, açlığı bir silah olarak kullanmaktadır" ifadelerini kullandı. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı da saldırıyı "vahşice" olarak nitelendirdi ve uluslararası toplumu Rusya'ya yönelik yaptırımları artırmaya çağırdı.
Saldırı, Rusya'nın 17 Temmuz'da Karadeniz Tahıl Girişimi'nden çekilmesinin ardından gerçekleşti. Moskova, anlaşmanın kendi şartlarının yerine getirilmediğini ve Rus tarım ürünlerinin ihracatının önündeki engellerin kaldırılmadığını öne sürmüştü. Ukrayna ise tahıl koridorunu tek taraflı olarak yeniden açmaya çalışacağını duyurmuş, ancak Rusya'nın limanlara yönelik saldırıları bu çabaları sekteye uğratmıştı.
Bölgesel ve küresel boyut
Odesa saldırısı, savaşın Ukrayna'nın tarım ihracatını hedef alarak küresel gıda fiyatlarını etkileme potansiyeli taşıdığını gösteriyor. Birleşmiş Milletler, tahıl anlaşmasının sona ermesinin ardından gıda fiyatlarında artış yaşanabileceği konusunda uyarıda bulunmuştu. Rusya'nın liman altyapısını hedef alması, Ukrayna'nın tahıl ihracatını neredeyse tamamen durdurabilir. Bu durum, özellikle Afrika ve Orta Doğu'daki gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkileyebilir.
NATO ve Avrupa Birliği yetkilileri saldırıyı kınadı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, "Rusya'nın tahıl anlaşmasından çekilmesi ve Ukrayna limanlarına yönelik saldırıları, küresel gıda güvenliğini baltalamaktadır. Bu kabul edilemez" dedi. ABD Dışişleri Bakanlığı da Rusya'yı "gıdayı silah olarak kullanmakla" suçladı.
Ukrayna, bu saldırıların ardından uluslararası toplumdan daha fazla hava savunma sistemi talep ediyor. Zelenskyy, özellikle Patriot ve benzeri sistemlerin tedarik edilmesinin hayati olduğunu vurguladı. Batılı ülkeler, Ukrayna'ya askeri yardımları artırma sözü verse de, hava savunma sistemlerinin tedarikinde gecikmeler yaşandığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Odesa'daki saldırılar, Türkiye'nin arabuluculuğunda imzalanan tahıl anlaşmasının geleceğini doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, anlaşmanın yeniden canlandırılması için diplomatik çabalarını sürdürüyor. Bu saldırılar, Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorlayabilir. Ayrıca, Karadeniz'deki güvenlik risklerinin artması, Türkiye'nin enerji ve ticaret çıkarlarını tehdit edebilir. Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasında savaşın sona erdirilmesi için arabuluculuk yapmaya çalışırken, bu tür saldırılar hem insani durumu kötüleştiriyor hem de barış umutlarını zayıflatıyor. Türkiye'nin BM ve diğer uluslararası platformlarda gıda güvenliği konusundaki girişimleri önem kazanıyor.
