Rusya, Nijer'de orduya bağlı askerlerin Cumartesi sabahı erken saatlerde stratejik öneme sahip bir askeri üsse saldırı girişiminde bulunduğunu, ancak bu girişimin başarısızlıkla sonuçlandığını bildirdi. Nijerli yetkililer, saldırganların etkisiz hale getirildiğini ve ülkede istikrarın korunduğunu duyurdu. Moskova yönetimi, bu süreçte Nijer güvenlik güçlerine istihbarat ve lojistik destek sağladığını öne sürdü.
Gelişmenin arka planı
Nijer, Temmuz 2023'te yaşanan askeri darbe sonrasında Batı Afrika'da istikrarsız bir dönemden geçiyor. Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum'un devrilmesiyle yönetimi eline alan cunta, bölgesel ve uluslararası baskılara rağmen iktidarını korumayı başardı. Bu süreçte Fransa'nın askeri varlığı sona erdi ve ülke, güvenlik konusunda Rusya'ya yakınlaştı. Rusya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Nijer'deki son gelişmelerin, ülkenin egemenliğine yönelik bir tehdit olduğu ifade edildi ve Nijer hükümetinin yanında yer aldıkları belirtildi.
Nijerli askeri yetkililer, saldırının yerel saatle sabah 04:00 sıralarında başkent Niamey yakınlarındaki bir askeri üsse düzenlendiğini, özel kuvvetler ve Cumhuriyet Muhafızları'na bağlı birlikler arasında kısa süreli çatışmalar yaşandığını aktardı. Olayda ölen veya yaralananların sayısına ilişkin net bir bilgi verilmezken, güvenlik kaynakları saldırganların etkisiz hale getirildiğini ve üssün kontrolünün hükümete bağlı güçlerde olduğunu doğruladı. Hükümet Sözcüsü Albay Amadou Abdramane, ulusal televizyonda yaptığı açıklamada, bu girişimin demokratik süreci sekteye uğratmak isteyen odaklar tarafından planlandığını ve başarısızlıkla sonuçlandığını söyledi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, Sahel bölgesindeki güvenlik dinamikleri açısından kritik bir önem taşıyor. Nijer, Mali ve Burkina Faso ile birlikte askeri cuntalar tarafından yönetiliyor. Yeni yönetimler, Fransa'nın etkisini azaltmak ve Rusya ile daha yakın ilişkiler kurmak için adımlar attı. Rusya'nın Afrika'daki askeri varlığı, Afrika Kolordu adı verilen yapıyla güçlendirilmiş durumda. Nijer'de görev yapan Rus askeri danışmanlarının sayısında artış yaşandığı ve ülkenin hava sahasının kontrolünde Rus sistemlerinin kullanıldığı biliniyor. Bu destek, Nijer'in cunta yönetiminin hayatta kalmasına katkı sağlarken, bölgesel güç dengelerini de etkiliyor.
Batılı ülkeler, Nijer'deki yönetim değişikliğine başlangıçta sert tepki göstermiş, uluslararası yardımları askıya almış ve demokratik düzene dönüş çağrısı yapmıştı. Ancak zamanla bu tutumda bir yumuşama gözlemlendi. ABD'nin, Nijer'deki insansız hava aracı üssünü kullanma konusunda yeni bir anlaşma arayışında olduğu belirtiliyor. Bu kapsamda, son darbe girişiminin başarısız olması, cunta yönetiminin içerideki muhalefeti bastırma kapasitesini gösterirken, Moskova'nın bölgedeki nüfuzunu da pekiştiriyor.
Uzmanlara göre, bu tür girişimler Nijer'deki siyasi istikrarsızlığın devam ettiğini gösteriyor. Eski rejime yakın askeri grupların veya cunta karşıtı unsurların desteğini almış olması muhtemel. Ancak Rusya'nın desteği, yönetimin bu tür tehditlerle başa çıkmasını kolaylaştırıyor. Nijer'deki güvenlik zafiyeti, aynı zamanda Sahel'de faaliyet gösteren cihatçı grupların da işine yarar durumda. Bölge ülkeleri, askeri darbelerin yanı sıra terör örgütleriyle mücadelede de ciddi zorluklar yaşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Afrika açılımı politikası kapsamında yakından takip ettiği Sahel bölgesindeki güç dengelerini doğrudan ilgilendiriyor. Türkiye, Nijer'deki askeri yönetimle ekonomik ve savunma alanında iş birliklerini sürdürüyor. Ülkede yürütülen kalkınma projeleri ve askeri eğitim faaliyetleri, Ankara'nın bölgedeki etkinliğini artırıyor. Rusya'nın Nijer'deki askeri varlığını güçlendirmesi, bölgesel rekabette yeni bir denge unsuru oluşturabilir. Türkiye'nin, bu süreçte Nijer ile olan ilişkilerini koruyarak, bölgesel istikrara katkı sağlama yönünde adımlar atması muhtemel. Ayrıca, Türkiye'nin Afrika'daki askeri üsleri ve kalkınma iş birlikleri düşünüldüğünde, bu tür istikrarsızlıkların Ankara'nın stratejik planlarını etkileyebileceği değerlendiriliyor.
