Rusya hükümeti, Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteğe karşılık olarak İsviçreli gıda devi Nestle ve bir dizi Fransız şirketinin Rusya'daki varlıklarına el koydu. Kremlin, bu adımı 'dost olmayan ülkeler' olarak tanımladığı ve Ukrayna'yı destekleyen ülkelere ait şirketlere yönelik meşru bir tedbir olarak savundu. Karar, Rusya'nın geçtiğimiz yıl genişlettiği 'kontrol listesi' mekanizması kapsamında alındı ve Devlet Başkanı Vladimir Putin'in imzaladığı kararnameyle yürürlüğe girdi.
El Koyma Kararının Arka Planı
Rusya'nın bu hamlesi, 2022'de Ukrayna işgalinin ardından Batı'nın uyguladığı yaptırımlara bir yanıt niteliğinde. Moskova, o tarihten bu yana 'dost olmayan ülkeler' listesinde yer alan devletlere ait şirketlerin Rusya'daki iştiraklerini geçici olarak yönetime devretme yetkisini kullanıyor. Son kararnameyle Nestle'nin Rusya'daki fabrikaları ve dağıtım ağı da bu kapsama alındı. Nestle, savaşın başında Rusya'daki operasyonlarını askıya alma sinyali vermiş ancak tamamen çekilmemişti. Fransız şirketler arasında ise perakende devi Auchan ve bankacılık sektöründen bazı isimlerin yer aldığı bildiriliyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, "Bu şirketler, ülkelerinin Ukrayna'ya destek veren politikalarını destekleyen kuruluşlardır. Dolayısıyla aldığımız karar, egemenlik haklarımız çerçevesinde meşrudur" dedi.
El konulan varlıkların toplam değeri henüz net olarak açıklanmadı. Ancak Rusya'nın daha önceki benzer uygulamalarında, Danone ve Carlsberg gibi şirketlerin varlıklarına el konulmuş, bu şirketler milyarlarca dolarlık zarar bildirmişti. Uzmanlar, son hamlenin de Batı'da benzer misillemelere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel ve Bölgesel Yansımalar
Rusya'nın varlık el koyma stratejisi, savaşın başından bu yana sistematik bir hal aldı. Moskova, yaptırımların etkisini kırmak için hem yerli üretimi teşvik ediyor hem de Batılı şirketlerin çıkışını zorlaştırıyor. Ancak bu politikalar, Rusya'nın uluslararası iş dünyasındaki itibarını daha da zedeliyor. Yabancı yatırımcılar, ülkeden çıkışın giderek zorlaştığını ve mülkiyet haklarının güvence altında olmadığını belirtiyor. Avrupa Birliği, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı; fakat Brüksel'in misilleme olarak Rus varlıklarına yönelik yeni yaptırımlar hazırladığı kulislerde konuşuluyor.
Fransa hükümeti ise henüz bir açıklama yapmadı. Ancak Fransız iş dünyası, Rusya pazarındaki kayıplarını telafi etmekte zorlanıyor. Nestle cephesinden yapılan açıklamada, 'Rusya'daki faaliyetlerimizi yerel halkın gıda ihtiyacını karşılamak için sürdürüyoruz' denildi. Şirket, el koyma kararının ardından hukuki yollara başvuracağını duyurdu.
Bu gelişme, Batı ile Rusya arasındaki ekonomik savaşın yeni bir cephesi olarak değerlendiriliyor. Ukrayna'ya destek veren ülkelerin şirketleri, Rusya'da giderek daha riskli bir ortamla karşı karşıya. Kremlin, bu tür adımlarla Batı'nın yaptırım birliğini kırmayı hedefliyor. Ancak uzmanlar, el koymaların Rusya'nın uzun vadeli ekonomik çıkarlarına zarar verdiğini ve yatırım iklimini daha da kötüleştirdiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Batılı şirketlere yönelik varlık el koyma hamlesi, Türk iş dünyası için uyarıcı bir nitelik taşıyor. Türkiye, Ukrayna savaşında denge politikası izlese de Rusya ile ticari ilişkilerini sürdürüyor. Ancak Moskova'nın 'dost olmayan ülkeler' listesine Türkiye'yi dahil etmemesi, Ankara'nın arabuluculuk rolünü korumasına bağlı. El koymalar, Rusya pazarına bağımlı Türk ihracatçıları için risk oluşturuyor. Ayrıca Batı'nın misilleme yaptırımları, Türkiye üzerinden yapılan transit ticareti olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın, Türk şirketlerinin haklarını korumak için diplomatik girişimlerini artırması bekleniyor.
