Rusya Dışişleri Bakanlığı, NATO'nun geçtiğimiz günlerde Ankara'da düzenlediği zirvenin ardından yayımlanan ortak bildirgeye sert tepki gösterdi. Moskova yönetimi, ittifakın politikalarının hâlâ askeri genişleme, Ukrayna'ya destek ve Rusya ile çatışma odaklı olduğunu savundu. Açıklamada, NATO'nun sözde savunma ittifakı olma iddiasının aksine, küresel güvenliği tehdit eden bir yapıya dönüştüğü vurgulandı.
Zirve bildirgesi ve Rusya'nın tepkisi
Ankara'da 11-12 Temmuz 2024 tarihlerinde gerçekleştirilen NATO Zirvesi'nde kabul edilen bildirgede, Ukrayna'ya askeri ve mali yardımın sürdürülmesi, doğu kanadının güçlendirilmesi ve Çin'in yükselişine karşı caydırıcılık önlemleri gibi maddeler yer almıştı. Rus Dışişleri Bakanlığı, bu maddelerin ittifakın gerçek niyetini ortaya koyduğunu belirterek, "NATO, sözde savunma amaçlı yapısını terk ederek açık bir saldırganlık ve çatışmacılık söylemine yönelmiştir" ifadelerini kullandı. Moskova, bildirgenin özellikle Ukrayna'ya silah sevkiyatını artırma ve Rusya sınırlarına yakın bölgelerde askeri tatbikatları yoğunlaştırma kararlarını "provokasyon" olarak nitelendirdi.
Rus yetkililer, NATO'nun doğu kanadına konuşlandırdığı çokuluslu muharip birliklerin sayısını artırma planını da endişeyle karşıladı. Moskova, bu adımların Avrupa'da yeni bir silahlanma yarışını tetikleyeceği ve bölgesel istikrarı bozacağı uyarısında bulundu. Açıklamada, "NATO'nun sözde caydırıcılık politikası, aslında Rusya'ya karşı bir yıldırma ve kuşatma stratejisidir" denildi.
Bölgesel ve küresel boyut
NATO'nun Ankara zirvesi, ittifakın genişleme ve askeri yapılanma konusundaki kararlılığını bir kez daha ortaya koydu. Özellikle Finlandiya ve İsveç'in üyeliğinin ardından NATO, Baltık Denizi'nden Karadeniz'e kadar uzanan bir kuşakta Rusya'ya karşı askeri varlığını güçlendiriyor. Uzmanlar, bu durumun Avrupa güvenlik mimarisinde kalıcı bir gerilime yol açabileceğini belirtiyor. Öte yandan, Çin'in bölgesel ve küresel etkisinin artması, NATO'nun dikkatini Asya-Pasifik'e yöneltmesine neden oluyor. Zirvede Çin'in artan askeri kapasitesi ve Tayvan konusundaki belirsizlikler de ele alındı.
Rusya'nın sert tepkisi, Moskova ile Batı arasındaki diyalog kanallarının neredeyse tamamen kapandığı bir döneme denk geliyor. Ukrayna savaşının iki buçuk yılı aşkın süredir devam etmesi ve herhangi bir ateşkes veya barış görüşmesinin gündeme gelmemesi, taraflar arasındaki uçurumu derinleştiriyor. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, daha önce yaptığı açıklamada, NATO'nun Ukrayna'yı Rusya'ya karşı bir "silah" olarak kullandığını ve ittifakın bu tutumunun Avrupa'da yeni bir çatışma hattı oluşturduğunu söylemişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun güney kanadında kilit bir ülke olarak zirveye ev sahipliği yaparken, bir yandan da Rusya ile stratejik ilişkilerini dengede tutmaya çalışıyor. Ankara'nın hem NATO yükümlülüklerini yerine getirmesi hem de Moskova ile enerji ve ticaret alanındaki iş birliğini sürdürmesi, dış politikada ince bir denge oyunu gerektiriyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Batı ile Rusya arasındaki gerilimde arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Ayrıca, NATO'nun Karadeniz'deki askeri varlığını artırması, Türkiye'nin Montrö Sözleşmesi kapsamındaki boğazlar üzerindeki egemenlik haklarını ve bölgesel güvenlik politikalarını doğrudan etkileyebilir.
