Rusya, Mozambik'in karşı karşıya olduğu "terör tehdidi"nin ortadan kaldırılması için yardım teklifinde bulundu. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, 9 Temmuz tarihinde devlet haber ajansı TASS tarafından aktarılan açıklamasında, Moskova'nın Afrika ülkesine bu konuda destek vermeye hazır olduğunu belirtti. Lavrov'un açıklaması, Mozambik'in kuzeyindeki Cabo Delgado bölgesinde yıllardır süren ve şiddeti giderek artan İslamcı militan saldırılarının gölgesinde geldi. Bölge, doğal gaz rezervleri açısından zengin olmasıyla da dikkat çekiyor.
Gelişmenin arka planı
Mozambik, 2017 yılından bu yana kuzey eyaletlerinde, özellikle de doğal gaz yataklarının bulunduğu Cabo Delgado'da faaliyet gösteren El Kaide bağlantılı Ensar el-Sünnet grubuyla mücadele ediyor. Çatışmalar, binlerce kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Mozambik hükümeti, uluslararası toplumdan askeri ve lojistik yardım talep ediyor.
Rusya'nın bu yardım teklifi, Afrika kıtasında artan nüfuz arayışının bir parçası olarak görülüyor. Moskova, son yıllarda Orta Afrika Cumhuriyeti, Mali ve Sudan gibi ülkelerde paralı asker grupları ve askeri danışmanlar aracılığıyla varlığını artırmıştı. Mozambik'teki yardım teklifi de benzer bir işbirliği modeline işaret ediyor olabilir.
Lavrov'un açıklaması, Rusya'nın Mozambik'teki durumu yakından takip ettiğini ve Maputo yönetimine siyasi ve askeri destek sağlamaya istekli olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, teklifin somut bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği henüz netlik kazanmış değil.
Bölgesel veya küresel boyut
Mozambik'teki çatışmalar, sadece ülkenin istikrarını değil, aynı zamanda bölgesel güvenliği de tehdit ediyor. Güney Afrika Kalkınma Topluluğu (SADC), bölgesel bir müdahale gücü oluşturmak için çaba sarf ederken, Fransa ve ABD de hükümete askeri eğitim ve istihbarat desteği sağlıyor.
Rusya'nın yardım teklifi, bölgedeki güç dengelerini değiştirme potansiyeli taşıyor. Özellikle doğal gaz rezervlerinin bulunduğu bir bölgede, Moskova'nın etkinlik kazanması, küresel enerji piyasaları açısından da önemli. Mozambik, TotalEnergies gibi uluslararası şirketlerin yatırımları sayesinde dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçılarından biri olma potansiyeline sahip.
Ancak, güvenlik sorunları yatırımları tehdit ediyor. TotalEnergies, 2021 yılında meydana gelen büyük çaplı bir militan saldırısının ardından projelerini durdurmuştu. Bu nedenle, terör tehdidinin bertaraf edilmesi, hem bölgesel istikrar hem de küresel enerji piyasaları açısından kritik öneme sahip.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika kıtasında artan diplomatik ve ekonomik ilişkileriyle öne çıkıyor. Mozambik'teki terör tehdidi, Türkiye'nin bölgedeki güvenlik çıkarlarını doğrudan etkilemese de, kıtada istikrarın sağlanması Türkiye'nin ticaret ve yatırım hedefleri açısından önemli. Ayrıca, Rusya'nın Afrika'daki nüfuz artışı, Türkiye'nin de bulunduğu bölgesel güç dengelerini etkileyebilir. Türkiye, Mozambik ile ikili ilişkilerini geliştirme potansiyeli taşırken, bu tür güvenlik sorunlarının çözümüne katkı sağlayabilecek kapasiteye sahip.
