Rus Donanması'na ait bir Tu-142 Bear deniz devriye uçağı, İngiltere'nin en yeni uçak gemisi HMS Prince of Wales'in yakınlarında denizaltı karşıtı harp sondaları (sonobuoy) bırakırken görüntülendi. Olay, Kuzey Denizi'nde İngiliz gemisinin rutin bir eğitim tatbikatı yaptığı sırada meydana geldi. Tu-142'nin fırlattığı sonobuoylar, denizaltı akustik imzalarını tespit etmek için kullanılıyor ve bu hareket, Rusya'nın İngiliz uçak gemisinin faaliyetlerini yakından izlediğini gösteriyor. İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri'ne ait F-35 Lightning II savaş uçakları, Rus uçağını takip ederek görsel temas sağladı.
Gelişmenin Arka Planı
Tu-142 Bear, Soğuk Savaş döneminden beri Rus donanmasının uzun menzilli deniz devriye uçağı olarak görev yapıyor. Dört turboprop motoruyla saatte 800 kilometreye kadar hız yapabilen uçak, 12 bin kilometreye varan menziliyle Atlantik ve Pasifik'teki NATO gemilerini izlemek için kullanılıyor. HMS Prince of Wales, 65 bin ton ağırlığında ve F-35B kısa kalkışlı avcı uçaklarını taşıyabilen İngiltere'nin iki uçak gemisinden biri. Olay, geçen hafta İngiliz Savunma Bakanlığı'nın duyurduğu gemiyle ilgili bir eğitim faaliyeti sırasında yaşandı. Rus uçağının sonobuoy bırakması, İngiliz gemisinin seyir rotasını önceden bildiğini ve olası bir denizaltı varlığını araştırdığını düşündürüyor. İngiliz F-35'lerinin müdahalesi ise Rus uçağının güvenli bir mesafede kalmasını sağlamak ve olası bir hava sahası ihlalini önlemek amacı taşıyor.
Rusya'nın bu tür yakın takip operasyonları, NATO tatbikatları sırasında sıkça yaşanıyor. 2022'de de bir Rus Tu-142, İngiliz savaş gemisi HMS Dragon'un yakınında benzer bir manevra yapmış, yine F-35'ler tarafından karşılanmıştı. Son olayda, Rus uçağının sonobuoy bırakması, denizaltı karşıtı harp yeteneklerini sergileme ve İngiliz gemisinin denizaltı korumasını test etme amacı taşıyor olabilir. İngiltere, Kuzey Denizi'nde Rus denizaltılarının artan faaliyetlerine karşı düzenli olarak denizaltı karşıtı tatbikatlar yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu olay, NATO ile Rusya arasındaki askeri gerginliğin bir başka yansıması olarak değerlendiriliyor. Ukrayna savaşı sonrası NATO'nun Kuzey Kanadı'nda artan askeri varlık, Rusya'yı da benzer şekilde keşif ve gözetleme faaliyetlerini artırmaya itiyor. Tu-142'nin sonobuoy kullanması, Rusya'nın bölgedeki İngiliz ve NATO denizaltı faaliyetlerine karşı hazırlıklı olduğunun bir işareti. Ayrıca, F-35'lerin Tu-142'yi takip etmesi, iki ülke arasında doğrudan bir çatışma riski olmasa da, hava sahası ihlali gibi durumlarda tırmanma potansiyeli taşıyor. Kuzey Denizi, Avrupa enerji altyapısı ve deniz ticareti için kritik öneme sahip. Rusya'nın bu bölgedeki denizaltı karşıtı faaliyetleri, Norveç ve İngiltere gibi ülkeler tarafından yakından izleniyor. ABD'nin bölgedeki denizaltı filosu da bu tür olaylarda dikkatli olmak zorunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'de Rus denizaltı faaliyetlerini yakından izliyor. Rusya'nın Tu-142 tipi uçakları Karadeniz'de de sıkça görülüyor. Bu olay, Türkiye'nin denizaltı karşıtı harp yeteneklerini geliştirme ihtiyacını bir kez daha vurguluyor. Ayrıca, Türkiye'nin de F-35 programından çıkarılmasına rağmen, milli muharip uçak KAAN ve SİHA'ları ile hava savunma ve deniz gözetleme kapasitesini artırması gerekiyor. Rusya'nın NATO gemilerine karşı bu tür taktikler kullanması, Türkiye'nin Karadeniz'deki Montrö Boğazlar Sözleşmesi'ne dayanan güvenlik politikasını etkileyebilir. Türkiye, hem Rusya hem de NATO ile işbirliği içinde, bölgede deniz trafiğinin güvenliğini sağlamak için denge politikası izliyor.
