Ukrayna'nın ikinci büyük kenti Harkiv'de bulunan hayvanat bahçesi, Rus ordusuna ait bir insansız hava aracının (İHA) saldırısına uğradı. Olayda tavşanların bulunduğu bölmeler hedef alınırken, çok sayıda hayvanın hayatını kaybettiği açıklandı. Ukrayna savcılığından yapılan yazılı açıklamaya göre, saldırı 15 Haziran Pazartesi günü gerçekleşti. Saldırıda yalnızca doğrudan ölümler değil, diğer hayvanlarda ciddi stres ve panik vakaları da gözlemlendiği belirtildi. Yetkililer, saldırı anını ve sonrasını belgeleyen görüntülerin savaş suçu delili olarak uluslararası mercilere sunulacağını ifade etti. Harkiv'de sivil altyapıya yönelik benzer saldırılar daha önce de defalarca yaşanmıştı.
Harkiv hayvanat bahçesi: Savaşın ortasında bir vaha
Kharkiv Hayvanat Bahçesi, şehir merkezine yakın konumuyla savaş öncesinde yılda milyonlarca ziyaretçi ağırlayan büyük bir tesis niteliğindeydi. Rusya'nın 2022'de başlattığı tam kapsamlı işgalin ardından hayvanat bahçesi, sürekli bombardıman tehdidi altında faaliyet göstermek zorunda kaldı. Birçok hayvan korunaklı alanlara nakledilmiş, ancak büyük hayvanların taşınması mümkün olmadığı için yerlerinde kalmıştı. Hayvanat bahçesi yönetimi, savaş boyunca uluslararası yardım kuruluşlarının desteğiyle hayvanları beslemeye ve bakımlarını sürdürmeye çalıştı. Saldırı öncesinde bölgede patlamalar duyulduğu ve sirenlerin çaldığı bildirildi. İHA saldırısının ardından hayvanat bahçesinde yangın çıkmadığı, ancak fiili zararın büyük olduğu kaydedildi.
Saldırıda ölen hayvanlar arasında özellikle nadir türlerin bulunmadığı, ancak ziyaretçilerin en sevdiği bölmelerden biri olan tavşan evinin tamamen yıkıldığı belirtildi. Hayvanat bahçesi görevlileri, bu tür saldırıların sadece can kaybına yol açmakla kalmadığını, aynı zamanda hayvanların psikolojisini de bozduğunu, beslenme ve üreme düzenlerinin altüst olduğunu ifade etti. Bölgede daha önce de benzer İHA saldırıları sonucu bazı bölmelerin hasar gördüğü ancak can kaybının ilk kez bu boyutta yaşandığı belirtildi.
Uluslararası hukuk ve savaş suçu boyutu
Savcılık açıklamasında, hayvanat bahçesi gibi sivil tesislerin savaş hukuku kapsamında koruma altında olduğu, bu nedenle saldırının uluslararası hukukun ihlali anlamına geldiği vurgulandı. Cenevre Sözleşmeleri'ne göre, sivil altyapı, kültürel miras ve hayvan barınakları askeri hedef olarak kabul edilemez. Ukrayna, bu tür saldırıları Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (ICC) taşımayı sürdürüyor. Daha önce de benzer şekilde hastaneler, okullar ve müzeler hedef alınmıştı. Saldırının Rusya'nın savaş stratejisi içindeki yeri ise tartışma konusu. Bazı analistlere göre, bu tür eylemler sivil direnci kırmayı ve psikolojik üstünlük sağlamayı amaçlıyor.
Bölgedeki insani durum da giderek kötüleşiyor. Savaşın uzamasıyla birlikte Harkiv'deki sivil halk büyük zorluklar yaşarken, hayvanat bahçesi gibi sembolik mekanlara yapılan saldırılar uluslararası kamuoyunda infial yaratıyor. Ukrayna liderliği, bu tür olayları kullanarak Rusya'ya yönelik yaptırımların artırılması çağrısı yapıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu saldırı, savaşın sivil alanları ve hayvan barınaklarını dahi hedef alan yıkıcı boyutunu bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, Karadeniz tahıl koridoru ve savaş esiri takası gibi konularda arabulucu rolü üstlenirken, sivil altyapıya yönelik bu tür saldırılar diplomatik çabaların kırılganlığını ortaya koyuyor. Ankara'nın, ateşkes ve barış görüşmelerini canlandırma girişimlerinde, sivillerin ve kültürel alanların korunmasına yönelik somut adımlar öncelikli olmalıdır. Türkiye'nin Rusya ile Ukrayna arasında denge politikası yürüttüğü bu dönemde, bu tür olaylar arabuluculuğu zorlaştırma riski taşımaktadır. Öte yandan, savaşın siviller üzerindeki etkisi Türk kamuoyunda da yakından izlenmekte ve insani yardım çağrıları artmaktadır.
