ABD Başkanı Donald Trump, Fransa'nın Amerikan teknoloji şirketlerine yönelik dijital hizmet vergisini kaldırmaması durumunda Fransız şaraplarına yüzde 100 oranında gümrük vergisi uygulamaktan başka seçeneklerinin kalmadığını söyledi. Trump'ın bu tehdidi, Fransa'nın Alpler bölgesinde düzenlenecek G7 zirvesine katılmak üzere ülkeye gelmesinden saatler önce geldi. Fransız lider Emmanuel Macron ise daha önce dijital hizmet vergisini geri çekmeyeceklerini açıklamıştı. İki lider arasında tırmanan bu gerilim, ABD ile Avrupa Birliği arasındaki ticari ilişkileri yeni bir krize sürükleme potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin arka planı: Dijital hizmet vergisi krizi
Fransa, 2019 yılında yürürlüğe koyduğu dijital hizmet vergisi ile Google, Amazon, Facebook ve Apple gibi büyük teknoloji şirketlerinin Fransa'da elde ettiği gelirler üzerinden yüzde 3 oranında vergi almayı hedefliyor. Bu vergi, özellikle ABD'li teknoloji devlerini hedef alması nedeniyle Washington yönetiminin tepkisini çekmişti. ABD, bu verginin ayrımcı olduğunu ve uluslararası ticaret kurallarına aykırı olduğunu savunuyor. Trump yönetimi, Fransa'nın bu adımına karşılık olarak 2,4 milyar dolar değerindeki Fransız ürününe yüzde 100'e varan gümrük vergisi uygulamayı planladığını duyurmuş, şimdi de bu tehdidi şarapla sınırlandırarak somutlaştırmış oldu.
Fransa ise dijital hizmet vergisinin, uluslararası vergi kaçakçılığı ve vergiden kaçınma ile mücadele kapsamında adil bir düzenleme olduğunu belirtiyor. Macron hükümeti, bu verginin sadece Fransa'ya özgü olmadığını, diğer Avrupa ülkelerinin de benzer adımlar atmaya hazırlandığını ifade ediyor. Ancak ABD, bu verginin Amerikan şirketlerine karşı bir ticaret savaşı başlattığı gerekçesiyle misilleme yapma hakkını saklı tutuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Ticaret savaşının yeni cephesi
Trump'ın Fransız şaraplarına yönelik tehdidi, ABD ile Avrupa Birliği arasındaki ticari gerilimin sadece bir parçası. Daha önce ABD, Avrupa'dan gelen çelik ve alüminyuma ek gümrük vergileri getirmiş, buna karşılık AB de Amerikan ürünlerine misilleme yapmıştı. Şimdi ise dijital hizmet vergisi, ticaret savaşının yeni bir cephesi olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, iki taraf arasında varılabilecek bir anlaşmanın zor olduğunu, çünkü konunun sadece ekonomik değil aynı zamanda egemenlik ve vergilendirme hakkı gibi siyasi boyutlar içerdiğini vurguluyor. G7 zirvesi, liderlerin bu konuyu görüşmesi için bir fırsat sunarken, Macron ve Trump arasında sert bir pazarlık bekleniyor.
Küresel ölçekte bu anlaşmazlık, uluslararası ticaret sistemini zora sokuyor. Dünya Ticaret Örgütü'nün (DTÖ) kriz çözme mekanizmaları zaten ABD tarafından bloke edilmiş durumda. Trump yönetiminin 'Amerika Birinci' politikası çerçevesinde attığı bu adım, müttefik ülkelerle bile ticari ilişkileri araçsallaştırdığını gösteriyor. Fransız şarapları, lüks tüketim ürünü olması nedeniyle misillemede sembolik bir hedef. Ancak bu hamlenin, ABD'deki tüketicilere ve ithalatçılara da yansıyacağı göz ardı edilmemeli.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Fransa arasındaki bu ticari gerilim, Türkiye için dolaylı da olsa önemli bir gelişme. Türkiye, benzer bir dijital hizmet vergisi uygulamasını hayata geçirmiş ve bu alanda AB ile uyumlu bir pozisyon benimsemiştir. ABD'nin Fransa'ya yönelik tehdidi, ilerleyen dönemde Türkiye'nin de benzer bir baskıyla karşılaşabileceğine işaret ediyor. Ayrıca, ticaret savaşlarının derinleşmesi, küresel ekonomik belirsizlikleri artırarak Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeleri olumsuz etkileyebilir. Ancak kısa vadede, Fransız şaraplarına getirilecek vergiler, Türk şarap üreticileri için ABD pazarında bir fırsat yaratabilir.
