Ukrayna yetkilileri, 27 Eylül Cuma günü Rusya'nın insansız hava araçlarıyla (İHA) Kyiv ve Odesa'ya düzenlediği geniş çaplı saldırıda en az 14 kişinin hayatını kaybettiğini, 57 kişinin yaralandığını bildirdi. Saldırıda okullar, hastaneler ve enerji altyapısı gibi kritik tesisler hasar gördü. Ukrayna Hava Kuvvetleri, gece boyunca çok sayıda İHA'nın farklı bölgelerden fırlatıldığını ve hava savunmasının bir kısmını düşürdüğünü açıkladı.
Saldırının Ayrıntıları ve Hasar Tespiti
Ukrayna Acil Durum Servisi'ne göre, başkent Kyiv'in merkez ilçelerinden birinde bir okul binası isabet aldı; saldırı sırasında okulda bulunan personelden hayatını kaybedenler oldu. Aynı bölgede bir hastanenin acil servisi de hasar gördü, yaralılar çevredeki sağlık kuruluşlarına sevk edildi. Odesa'da ise liman tesisleri ve elektrik dağıtım istasyonları hedef alındı; kentin bazı mahallelerinde elektrik ve su kesintileri yaşandı. Ukrayna Başsavcılığı, saldırıyla ilgili soruşturma başlattığını duyurdu.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada saldırıyı "sivillere yönelik bir terör eylemi" olarak nitelendirdi ve uluslararası toplumu Rusya'ya karşı daha sert yaptırımlar uygulamaya çağırdı. Kyiv Belediye Başkanı Vitali Klitschko, kentteki hasar tespit çalışmalarının sürdüğünü ve yaralı sayısının artabileceğini belirtti. Odesa Valisi Oleh Kiper ise liman bölgesinde yangın çıktığını, itfaiye ekiplerinin yangını kontrol altına aldığını ifade etti.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak Rusya daha önce Ukrayna'nın enerji altyapısını hedef aldığını kabul etmişti. Ukrayna Hava Kuvvetleri Sözcüsü Yuriy Ihnat, bu saldırının son haftalardaki en yoğun İHA saldırısı olduğunu ve Rusya'nın İran yapımı Şahid tipi dronlar kullandığını öne sürdü. İngiliz istihbaratı da benzer şekilde Rusya'nın İran'dan temin ettiği İHA'ları kullandığını rapor etmişti.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Saldırı, Ukrayna'nın doğusunda ve güneyinde devam eden çatışmaların sivil altyapıya yönelik boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiserliği, son aylarda Ukrayna'da sivil kayıpların arttığını ve enerji tesislerine yönelik saldırıların insani krizi derinleştirdiğini açıklamıştı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, saldırıyı kınayarak "Rusya'nın uluslararası hukuku hiçe sayan eylemlerinin kabul edilemez olduğunu" söyledi. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ise ittifakın Ukrayna'ya hava savunma sistemleri tedarikini hızlandıracağını belirtti.
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller, saldırıyı "acımasız" olarak nitelendirdi ve Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdüğünü hatırlattı. ABD Kongresi'nde Ukrayna'ya ek askeri yardım paketinin görüşmeleri devam ediyor; ancak bazı Cumhuriyetçi vekiller yardımın denetlenmesi çağrısı yapıyor. Ukrayna, batılı müttefiklerinden daha fazla hava savunma sistemi ve uzun menzilli silah talep ediyor.
Saldırının zamanlaması dikkat çekici: Ukrayna'nın doğusundaki Rus ilerleyişi sürerken, Kyiv ve Odesa gibi büyük şehirlerin vurulması, Rusya'nın cephe gerisinde baskı oluşturma stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Askeri analistler, Rusya'nın kış ayları öncesinde Ukrayna'nın enerji altyapısını zayıflatmayı hedeflediğini belirtiyor. Öte yandan Ukrayna, son haftalarda Rusya'nın Karadeniz Filosu'na ve Kırım'daki üslerine yönelik saldırılarını artırmış durumda; bu saldırıların Rusya'nın misilleme motivasyonunu güçlendirdiği yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'e kıyıdaş bir ülke olarak Ukrayna'daki savaşın güvenlik, enerji ve ticaret boyutlarından doğrudan etkileniyor. Odesa Limanı'na yönelik saldırılar, tahıl koridoru anlaşmasının askıya alınmasının ardından bölgedeki deniz ticareti ve gıda güvenliği risklerini artırıyor. Türkiye, Montrö Sözleşmesi çerçevesinde boğazlardaki geçiş rejimini uygularken, hem Ukrayna hem Rusya ile diyaloğunu sürdürerek arabuluculuk rolünü korumaya çalışıyor. Saldırılar, Ankara'nın ateşkes ve müzakere çağrılarını daha da acil hale getiriyor; ayrıca Türkiye'nin insani yardım ve enerji arz güvenliği politikalarını doğrudan etkiliyor.
