ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın (CIA), Rusya'nın Akdeniz genelinde hibrit operasyonlar başlatmaya hazırlandığı yönünde birkaç ülkeyi uyardığı bildirildi. Söz konusu uyarı, Moskova'nın denizaltı faaliyetlerinden enerji altyapısına yönelik sabotaja, dezenformasyondan siber saldırılara kadar geniş bir yelpazede eylem kapasitesini artırdığına işaret ediyor. Uyarının ne zaman ve hangi ülkelere yapıldığı netleşmezken, konunun NATO'nun güney kanadında yeni bir güvenlik tartışması başlattığı kesin.
Hibrit Savaşın Akdeniz'deki Ayak İzleri
Hibrit savaş, konvansiyonel askeri güç kullanmadan, siyasi, ekonomik, siber ve psikolojik araçlarla hedef ülkeyi istikrarsızlaştırmayı amaçlayan bir strateji. Rusya'nın 2014'te Kırım'ı ilhakından bu yana bu yöntemi sistematik biçimde kullandığı biliniyor. Akdeniz'de ise son yıllarda Rus donanmasının doğu Akdeniz'deki varlığı, Suriye'deki Tartus ve Lazkiye üsleri üzerinden sürdürülüyor. Moskova, bu üsleri hem lojistik hem de istihbarat toplama merkezi olarak kullanıyor.
CIA'nın uyarısı, Rusya'nın Akdeniz'deki enerji altyapısına yönelik sabotaj hazırlığı yaptığı iddialarını da içeriyor. Doğu Akdeniz'de keşfedilen doğalgaz rezervleri, İsrail, Kıbrıs, Mısır ve Yunanistan arasında işbirliği projelerine konu olurken, Rusya'nın bu projeleri baltalamak için harekete geçebileceği değerlendiriliyor. Özellikle Doğu Akdeniz Boru Hattı (EastMed) gibi projeler, Rus gazının Avrupa pazarındaki payını azaltmayı hedefliyor. Moskova'nın bu projeleri akamete uğratmak için vekil aktörler, siber saldırılar veya denizaltı kablolarına müdahale gibi yöntemlere başvurabileceği belirtiliyor.
Siber uzay, hibrit savaşın en görünmez cephesi. Rusya'nın 2015'te Ukrayna elektrik şebekesine yaptığı saldırı, 2017 NotPetya fidye yazılımı ve 2020'de SolarWinds gibi operasyonlar, Moskova'nın siber kapasitesini kanıtladı. Akdeniz'de ise liman altyapıları, deniz trafik sistemleri ve enerji platformları potansiyel hedefler arasında. CIA'nın uyarısı, bu tür saldırıların koordineli bir kampanya haline gelebileceği endişesini yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: NATO ve AB'nin Tutumu
NATO, 2023 Vilnius Zirvesi'nde hibrit tehditlere karşı savunma hatlarını güçlendirme kararı almıştı. İttifakın güney kanadı, Rusya'nın Karadeniz'deki agresif tutumu ve Akdeniz'de artan varlığı nedeniyle stratejik öncelik haline geldi. ABD'nin 6. Filosu, Napoli merkezli olarak Akdeniz'de devriye görevlerini sürdürüyor. Ancak uzmanlar, hibrit tehditlerin klasik caydırıcılık yöntemleriyle önlenmesinin zor olduğunu vurguluyor.
Avrupa Birliği de geçtiğimiz yıl yayımladığı 'Hibrit Tehditlere Karşı Strateji' belgesinde, üye ülkeler arasında istihbarat paylaşımının artırılması ve kritik altyapıların korunması çağrısı yapmıştı. Ancak AB içinde Yunanistan ve Kıbrıs gibi Rusya ile enerji bağlantıları olan ülkelerin yanı sıra, Rus gazına bağımlılığı devam eden Macaristan ve Sırbistan gibi aktörler, ortak bir tavır belirlemeyi zorlaştırıyor.
Rusya'nın Akdeniz'deki hibrit faaliyetleri, sadece askeri değil ekonomik ve diplomatik sonuçlar da doğuruyor. Doğu Akdeniz'deki doğalgaz denkleminde Türkiye'yi denklemin dışında bırakmaya çalışan Yunanistan-Mısır-İsrail ittifakı, Rusya'nın manevralarıyla daha da karmaşık hale geliyor. Moskova, bir yandan Türkiye ile enerji işbirliğini (TürkAkım, Akkuyu Nükleer Santrali) sürdürürken, diğer yandan Doğu Akdeniz'de statükoyu kendi lehine değiştirmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz'de hem NATO üyesi hem de Rusya ile çok boyutlu ilişkileri olan bir ülke olarak hibrit tehditlerin kesişme noktasında bulunuyor. Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye'ye boğazlarda denetim yetkisi verirken, Rusya'nın Akdeniz'e askeri sevkiyatı bu rejime tabi. CIA'nın uyarısı, Türkiye'nin enerji altyapısı (TANAP, TürkAkım) ve liman tesisleri için de risk oluşturuyor. Ayrıca, Rusya'nın Suriye'deki varlığı ve Doğu Akdeniz'deki enerji oyunları, Ankara'nın dengeli diplomasisini zorlaştırıyor. Türkiye'nin hem NATO içinde hibrit tehditlere karşı işbirliğini güçlendirmesi hem de Rusya ile enerji ve savunma alanındaki işbirliğini yönetmesi gerekiyor. Bu denge, önümüzdeki dönemde Türk dış politikasının en kritik sınavlarından biri olacak.
