1904-1905 Rus-Japon Savaşı sırasında, Baltık Denizi'nden yola çıkan Rus 2. Pasifik Filosu, tarihin en büyük deniz felaketlerinden birine imza attı. Filo komutanı Amiral Zinovy Rozhestvensky liderliğindeki bu donanma, 18.000 deniz mili süren ‘Lanetliler Yolculuğu’ (Voyage of the Damned) sonucunda 1905 Tsushima Muharebesi'nde Japon Donanması tarafından neredeyse tamamen imha edildi. Filo mühendisi Eugene Politovsky'nin günlüklerine dayanan son analizler, felaketin sadece çatışmadan değil, hazırlık aşamasındaki sistematik başarısızlıklardan kaynaklandığını ortaya koyuyor. Politovsky'nin notları, o dönem kullanılan Eski Rus Ortodoks takvimine göre tarihlenmiş olup, modern Gregoryen takvimine göre 13 gün geridedir.
Gelişmenin Arka Planı: Stratejik Hatalar ve Lojistik Çöküş
Rusya'nın Uzak Doğu'daki varlığını güçlendirme çabası, 1904'te Japonların Port Arthur'a sürpriz saldırısıyla kesintiye uğradı. Çar II. Nikolay'ın emriyle Baltık Filosu'ndan oluşturulan 2. Pasifik Filosu, 7 ay sürecek bir yolculuğa çıktı. Politovsky'nin aktardığına göre, gemiler kömür, tatlı su ve erzak bakımından yetersizdi. Mürettebat tropikal iklimlere uygun giysilere sahip değildi; kömür depoları küflenmiş ekmek ve bozuk etle doluydu. İletişim kopuklukları ve haritalama hataları, filonun yolunu kaybetmesine neden oldu. Dogger Bank Olayı'nda (1904) İngiliz balıkçı teknelerine yanlışlıkla ateş açılması, diplomatik krize yol açtı. Politovsky, ‘subaylar arasındaki disiplinsizlik ve moral bozukluğu’nun filonun savaş etkinliğini sıfırladığını yazdı.
Japon İmparatorluk Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Heihachiro Togo, Rus filosunun Tsushima Boğazı'ndan geçeceğini öngördü. 27-28 Mayıs 1905'te yapılan muharebede, 38 Rus gemisinden 21'i batırıldı, 7'si ele geçirildi. Sadece 3 gemi Vladivostok'a ulaşabildi. 4.380 Rus denizcisi öldü, 5.917'si esir düştü. Japon kayıpları ise sadece 117 ölüydü. Bu yenilgi, Rusya'yı Portsmouth Antlaşması'na (ABD arabuluculuğu) zorlayarak savaşı sonlandırdı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Dersler ve Stratejik Etkiler
Tsushima Muharebesi, donanma tarihinin en ezici zaferlerinden biri olarak kaydedildi. Japon zaferi, Asya'da bir gücün Avrupa emperyalizmini yenebileceğini gösterdi. Dünya deniz harbinde topçu menzili, hız ve manevra kabiliyetinin önemini vurguladı. Politovsky'nin anıları, büyük çaplı askeri operasyonlarda lojistik planlamanın kritik rolünü ve moralin savaşın kaderini nasıl belirlediğini ortaya koyuyor. Modern strateji dersleri açısından, Rusya'nın bu felaketi, ‘siyasi iradenin askeri hazırlıktan kopması’nın prototipidir. NATO ve modern deniz güçleri, bu tür hazırlıksız sevkiyatların sonuçlarını ders olarak bellemiştir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz ve Akdeniz'de güçlü bir donanma bulunduran bir ülke olarak, Tsushima benzeri lojistik ve moral çöküşlerinden çıkarılacak dersleri yakından takip etmelidir. Özellikle Mavi Vatan doktrini ve Doğu Akdeniz'deki enerji hakları mücadelesi, deniz gücünün stratejik önemini artırmaktadır. Türk Donanması'nın modernizasyonu ve lojistik altyapısı, bu tür tarihsel felaketlerin ışığında yeniden değerlendirilmelidir. Ayrıca, Rusya'nın bugünkü denizcilik kapasitesi ve Ukrayna savaşındaki lojistik zorlukları, tarihsel örüntünün devam ettiğini gösterebilir. Bu bağlamda, Tsushima'nın dersleri sadece askeri tarih değil, aynı zamanda ulusal güvenlik politikası açısından da önem taşımaktadır.
