ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Çarşamba günü İran ile savaşın sona erdiği yönündeki açıklamasını yinelemesine karşın, ölümcül saldırıların kesintisiz sürdüğü bildirildi. Rubio, "Epik Öfke" adı verilen askeri harekâtın sona erdiğini belirterek, ABD’nin artık İran içinde kapsamlı ve sürekli saldırılar düzenlemediğini ifade etti. Ancak, özellikle İran destekli milis gruplarının bulunduğu bölgelerdeki hava saldırıları ve karşılıklı çatışmaların durmadığı belirtiliyor. Bölgedeki kaynaklar, son 24 saat içinde en az 12 kişinin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını aktarıyor. Rubio’nun açıklaması, uluslararası kamuoyunda çelişkili bulunurken, İran yönetimi ise ABD’nin ‘savaş bitti’ söylemini ‘aldatıcı bir propaganda’ olarak nitelendirdi. Uzmanlar, Washington’un harekâtın kapsamını daraltmasının, İran’ın nükleer programı ve bölgesel nüfuzuna yönelik temel tehdit algısının devam ettiği anlamına gelmediğini vurguluyor.
Gelişmenin arka planı
‘Epik Öfke’ (Epic Fury) harekâtı, ABD’nin İran’ın askeri altyapısını hedef alan en kapsamlı operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti. Pentagon kaynakları, harekâtın başlangıcında 200’den fazla hedefin vurulduğunu, İran’ın balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) üretim tesislerinin ciddi şekilde hasar gördüğünü açıklamıştı. Ancak Rubio’nun savaşın bittiği yönündeki ifadesi, sahadaki gerçeklikle örtüşmüyor. Suriye, Irak ve Yemen’de İran destekli gruplara yönelik ABD hava saldırıları devam ediyor. Özellikle Yemen’deki Husiler, Kızıldeniz’deki ticari gemilere yönelik saldırılarını sürdürürken, ABD ve müttefikleri bu saldırılara misilleme yapıyor. Rubio’nun açıklaması, ABD’nin askeri stratejisinde bir değişiklikten ziyade, diplomatik bir dil değişikliği olarak yorumlanıyor. Ayrıca, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırdığına dair istihbarat raporları, Washington’un Tahran’a yönelik baskıyı tamamen kaldırmayacağını gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Ortadoğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. ABD’nin savaşın bittiğini ilan etmesi, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölgesel müttefikler arasında rahatlama yaratırken, İran ve bağlı gruplarının askeri kapasitesinin ne kadar zayıflatıldığı sorusunu gündeme getiriyor. İsrail ise ABD’nin harekâtını desteklediğini açıklarken, İran’ın nükleer tehdidinin ortadan kalkmadığını vurguluyor. Küresel enerji piyasaları, olası bir sıcak çatışmanın sona ermesine olumlu tepki verdi ve petrol fiyatlarında kısa süreli bir düşüş yaşandı. Ancak analistler, İran’ın bölgesel ağlarının tamamen çökmediğini, dolayısıyla gerilimin düşük yoğunluklu da olsa devam edeceğini öngörüyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, insani yardım kuruluşları özellikle Irak ve Suriye’deki sivil kayıpların arttığına dikkat çekiyor. Rusya ve Çin ise ABD’nin tek taraflı müdahalelerine karşı sert eleştiriler yöneltiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran’daki çatışmaların yatışması, Türkiye’nin güneydoğu sınırında istikrar açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilebilir. Ancak saldırıların devam etmesi ve İran destekli grupların Irak ve Suriye’deki varlığı, Türkiye’nin terörle mücadele operasyonlarını doğrudan etkilemektedir. PKK/YPG’nin İran’dan lojistik destek aldığı iddiaları, Ankara’nın Tahran ile ilişkilerinde hassas bir denge kurmasını gerektiriyor. Ayrıca, ABD-İran gerginliğinin azalması, Türkiye’nin enerji ithalatında önemli bir kaynak olan İran’la ticari ilişkilerini canlandırabilir. Ancak yaptırım rejiminin devam etmesi ve bölgesel rekabetin sürmesi, Türkiye’nin bağımsız dış politika hamlelerini sınırlayabilir.
