ABD’de bir kadın, çevrimiçi tanıştığı bir dolandırıcıya aşık olup tüm birikimini kaptırdıktan sonra bir de vergi borcuyla karşılaştı. Kongre, yapay zeka destekli dolandırıcılıkla mücadele için yeni düzenlemeler ararken, aynı anda zengin olma vaadiyle kandırılanlarla aşk vaadiyle kandırılan mağdurları farklı şekilde vergilendiren sistemi de sorguluyor.
Dolandırıcılık ve vergi hukukunun çarpık yüzü
Olayın kahramanı, kimliğini gizleyen orta yaşlı bir kadın. Ona göre, bir sosyal medya platformunda tanıştığı “James” adlı kişi, telefon görüşmeleri ve mesajlarla hızla duygusal bağ kurdu. Kadın, James’in sürekli maddi sıkıntı içinde olduğunu söylemesi üzerine önce birkaç bin dolar, ardından birikimlerinin tamamını kendisine gönderdi. Toplam kayıp 400 bin doları buldu. Dolandırıcı, parayı kripto para borsasında değerlendireceğini vaat ediyordu. Kadın, FBI’a başvurdu ancak para geri alınamadı.
Daha da kötüsü, IRS (ABD Gelir İdaresi) kadına bir bildirim gönderdi: Gönderdiği paralar “hediye” olarak sınıflandırıldığı için hediye vergisi borcu çıkmıştı. Oysa aynı IRS, yatırım vaadiyle alınan paraları farklı değerlendiriyor. Kongre üyesi bir senatör, bu çifte standardın düzeltilmesi gerektiğini belirterek yasa teklifi hazırlıyor. Yapay zeka destekli görüntü ve ses sentezleme araçlarıyla romantik dolandırıcılıkların katlanarak arttığına dikkat çekiliyor. 2022 rakamlarına göre ABD'de 300 bin kişi bu tür dolandırıcılıklara 1,3 milyar dolar kaybetti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu durum sadece ABD’yi ilgilendirmiyor. Birleşmiş Milyetler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) verilerine göre, dijital romantik dolandırıcılık küresel çapta yılda 10 milyar doları aşkın bir sektör haline geldi. Nijerya, Gana ve Doğu Avrupa merkezli organize suç örgütleri, yapay zeka sayesinde daha inandırıcı sahte profiller oluşturabiliyor. Vergi muamelesi konusu ise birçok ülkede benzer çelişkiler barındırıyor. Örneğin, dolandırıcılık mağdurları genelde vergi indirimi alabilirken, hediye olarak gönderilen paralar için alacakları yok. Bu konuda ABD’de başlayan tartışmalar, küresel bir vergi reformu ihtiyacını da gündeme getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer romantik dolandırıcılık vakaları artıyor. Sosyal medya ve arkadaşlık uygulamaları üzerinden gerçekleşen bu tür suçlar, özellikle genç ve orta yaşlı kadınları hedef alıyor. Vergi mevzuatı açısından, Türkiye’de de dolandırıcılık mağdurları genelde zararlarını gelir vergisi matrahından düşemiyor. ABD’deki reform tartışmaları, Türkiye’nin ulusal siber suç stratejileri ve mağdur hakları mevzuatına da yol gösterebilir. Ayrıca, küresel bir düzenleme olmazsa, yapay zeka destekli dolandırıcılık Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde de ekonomik güvenlik tehdidi oluşturmaya devam edecek.
