Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy ile yapılması beklenen olası bir zirve toplantısı konusunda soğuk bir tavır sergileyerek, görüşme ihtimalini adeta suya düşürdü. Kremlin'in açıklamalarına göre Putin, Kiev yönetiminin mevcut tutumu ve Batı'nın Ukrayna'ya sağladığı askeri destek devam ettiği sürece Moskova'nın doğrudan bir liderler düzeyinde diyaloga sıcak bakmadığını ima etti. Bu durum, Mart 2022'de İstanbul'da yapılan ve ardından rafa kalkan barış görüşmelerinin yeniden canlandırılması umutlarını da zora sokuyor. İki liderin en son 2022 Şubat ayında savaşın başlamasından kısa süre önce bir araya geldiği hatırlanırsa, aradan geçen iki buçuk yılın ardından taraflar arasındaki uçurumun daha da derinleştiği görülüyor.
Görüşme Öncesi Beklentiler ve Gerçekler
Putin'in bu açıklaması, uluslararası kamuoyunda barışa yönelik en ufak bir kıpırdanmanın dahi heyecan yarattığı bir döneme denk geldi. Geçtiğimiz haftalarda Suudi Arabistan ve Türkiye gibi ülkelerin arabuluculuk çabaları, taraflar arasında bir temas zemini oluşturabileceği yönünde spekülasyonlara yol açmıştı. Ancak Putin'in son sözleri, Moskova'nın ön koşulları olmadan bir masaya oturmayacağını net bir şekilde ortaya koyuyor. Kremlin'in temel şartı, Ukrayna'nın doğusundaki dört bölgenin (Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson) Rusya toprağı olarak tanınması ve Ukrayna'nın NATO üyeliği hedefinden vazgeçmesi. Kiev ise bu talepleri kabul edilemez buluyor ve Rus güçlerinin işgal altındaki tüm topraklardan çekilmesini, savaş öncesi sınırlara dönülmesini şart koşuyor.
Zelenskiy, savaşın başından bu yana Putin ile doğrudan görüşmeye açık olduğunu, ancak Rusya'nın askeri saldırganlığı sürdüğü sürece pazarlık yapmanın anlamsız olduğunu savunuyor. Ukrayna lideri, son günlerde yaptığı açıklamalarda, Kasım ayında yapılacak ABD başkanlık seçimleri sonrasında Batı'nın Ukrayna'ya desteğinin azalmasından endişe ettiğini ve bu nedenle bir an önce somut adımlar atılması gerektiğini vurgulamıştı. Fakat Putin'in soğuk tavrı, Kiev'in bu yöndeki beklentilerini boşa çıkarmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Kilitlenen Diplomasi
Taraflar arasındaki görüşmeye yönelik bu olumsuz hava, yalnızca Ukrayna-Rusya savaşının seyrini değil, aynı zamanda küresel enerji piyasalarını, gıda güvenliğini ve Avrupa güvenlik mimarisini de doğrudan etkiliyor. Savaşın uzaması, özellikle Rus doğalgazına bağımlı Avrupa ülkelerini alternatif kaynak arayışına iterken, Ukrayna tahılının Karadeniz üzerinden sevkiyatındaki belirsizlikler gelişmekte olan ülkelerde gıda fiyatlarının yüksek seyretmesine neden oluyor. Diplomatik kanalların tıkanması, çatışmaların daha da şiddetlenmesi ve savaşın bir yıpratma savaşına dönüşmesi riskini artırıyor.
ABD ve Avrupa Birliği, Ukrayna'ya mali ve askeri desteği sürdürme konusunda kararlı görünse de, siyasi irade yorgunluğu ve seçim döngüleri nedeniyle bu desteğin sürdürülebilirliği sorgulanıyor. Putin'in diyalog kapısını kapatması, Batı'da Rusya'ya karşı daha sert yaptırımlar ve Ukrayna'ya daha fazla silah yardımı çağrılarını da beraberinde getirebilir. Ancak bu durum, savaşın diplomasi yoluyla çözümünü daha da zorlaştırarak, uzun vadede her iki taraf ve bölge için daha ağır sonuçlar doğurabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli ilişkiler yürütme politikasını doğrudan ilgilendiriyor. Ankara, savaşın başından bu yana arabuluculuk rolü üstlenmiş, İstanbul süreci ve tahıl koridoru anlaşması gibi somut kazanımlar elde etmişti. Ancak Putin'in görüşmeye soğuk bakması, Türkiye'nin barış müzakerelerini yeniden başlatma çabalarını sekteye uğratabilir. Bu durum, Ankara'nın Karadeniz'deki güvenlik çıkarları ve enerji merkezi olma hedefleri açısından risk oluşturuyor. Savaşın uzaması, Türkiye'nin stratejik özerklik vurgusuyla yürüttüğü dış politikayı daha da karmaşık hale getirebilir.
