Rusya'da sıradan vatandaşlar, Devlet Başkanı Vladimir Putin yönetimindeki iktidarı, baskıyı, absürtlüğü ve günlük yaşamı tanımlamak için altı Rusça kelime kullanıyor: vlast (iktidar), bespredel (sınırsız keyfilik), dubina (sopa), avoska (belki çuvalı), pofigizm (boşvermişlik) ve vmeste (birlikte). Bu kelimeler, ülkenin otoryiterleşme sürecini ve halkın bu süreçle başa çıkma yöntemlerini yansıtıyor.
İktidarın Dili: Vlast ve Bespredel
Rusça'da vlast kelimesi sadece iktidarı değil, aynı zamanda yozlaşmış, hesap vermeyen ve halktan kopuk bir yönetim anlayışını ifade ediyor. Putin'in 2000 yılından bu yana iktidarda olması, bu kavramın derinleşmesine yol açtı. Bespredel ise sınırsız keyfiliği, hukukun üstünlüğünün yok sayılmasını anlatıyor. 2022'de Ukrayna işgali sonrasında artan baskı ortamı, bu iki kelimenin günlük dile daha da yerleşmesine neden oldu.
Kremlin'in muhalefeti susturma politikası, bağımsız medyayı kapatma, protestoları bastırma ve yeni yasalar çıkarma şeklinde kendini gösteriyor. 2012'de kabul edilen "yabancı ajan" yasası, 2022'de genişletilerek her türlü muhalif sesi susturmak için kullanılıyor. Bu durum, vlast ve bespredel kavramlarının somutlaşmış hali.
Baskının Araçları: Dubina ve Avoska
Dubina (sopa), polis şiddetini ve devletin zor kullanma tekelini simgeliyor. 2021'de Alexei Navalny'nin tutuklanması ve ardından cezaevinde hayatını kaybetmesi, sokak protestolarının acımasızca bastırılması, dubinanın ne anlama geldiğini gösterdi. 2023'te Wagner isyanı sırasında bile halkın büyük bölümü sessiz kaldı; çünkü dubina korkusu derin.
Avoska ise SSCB döneminde alışveriş çantası olarak kullanılan bir kelime; "belki" anlamına gelen avos kelimesinden türemiş. Bugün Ruslar, geleceğe dair belirsizlik içinde yaşıyor: avoska ile "belki bir şey olur" diyerek bekliyorlar. Ekonomik yaptırımlar, izolasyon ve savaşın getirdiği belirsizlik, bu kelimenin günlük hayatta daha sık kullanılmasına yol açtı.
Toplumun Tepkisi: Pofigizm ve Vmeste
Pofigizm, "boşvermişlik" veya "umursamazlık" anlamına geliyor. Rus toplumunun önemli bir kesimi, siyasetten uzaklaşmış, günlük hayatta hayatta kalma mücadelesine odaklanmış durumda. Bu durum, otoryiter rejimlerin sıklıkla başvurduğu bir meşruiyet kaynağı: halkın siyasetten soğutulması. Vmeste (birlikte) ise muhaliflerin ve sivil toplumun dayanışma çağrısı. Ancak baskı ortamında vmeste demek bile riskli hale geldi.
Bu altı kelime, sadece dilbilimsel bir merak değil; Rusya'nın otoryiterleşme sürecinin toplumsal psikolojisini yansıtıyor. Putin'in 2024'te yeniden seçilmesi ve savaşın devam etmesi, bu kelimelerin daha da yerleşeceğini gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya'nın otoryiterleşmesi, küresel güç dengelerini etkiliyor. NATO'nun genişlemesi, Avrupa'nın enerji bağımlılığını azaltması ve Batı yaptırımları, Rusya'yı daha da izole ediyor. Çin ve diğer otoryiter rejimlerle yakınlaşma, yeni bir bloklaşma yaratıyor. Rus halkının bu süreçteki pasifliği, Batı'da hayal kırıklığı yaratıyor; ancak pofigizm ve avoska gibi kavramlar, baskının toplumu nasıl şekillendirdiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın otoryiterleşmesi, Türkiye için hem fırsat hem risk barındırıyor. Türkiye, Rusya ile enerji, ticaret ve turizmde yakın ilişkilere sahip; ancak Moskova'nın otoryiter eğilimleri, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini dengelemesini zorlaştırıyor. Ayrıca, Rusya'daki baskı ortamı, Türkiye'ye yönelen Rus muhalif ve iş insanı göçünü artırabilir. Türkiye'nin, Rusya'daki istikrarsızlığa karşı hazırlıklı olması ve demokratik değerleri koruma konusunda hassasiyet göstermesi gerekiyor.
