Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Ukrayna savaşının yönetimine ilişkin olarak kendi askeri komuta kademesine duyduğu güvenin azalması, çatışmanın seyrini temelden değiştiriyor. Bu durum, özellikle Moskova ve St. Petersburg'da yaşayan Rus elitleri için bu neslin daha önce tanık olmadığı zorluklar doğururken, Ukrayna kuvvetleri sahada baskıyı artırmaya devam ediyor. Kaynaklara göre, Putin son haftalarda üst düzey generallerle doğrudan temasını azalttı ve stratejik kararları dar bir güven çemberiyle almaya yöneldi. Bu gelişme, savaşın başından bu yana Rus ordusunda yaşanan yanlış hesaplamaların ve personel kayıplarının boyutunun Kremlin'de endişeye yol açtığını gösteriyor.
Güven bunalımı ve askeri zafiyetler
Analistlere göre Putin'in askeri komutanlarına olan güveni, özellikle Ukrayna'nın başkent Kiev'i alma girişiminin başarısızlıkla sonuçlanması, Harkov bölgesinden çekilme kararı ve Kherson'un kaybı gibi olaylar sonrasında ciddi biçimde sarsıldı. BBC Rusça Servisi'ne konuşan üst düzey bir Kremlin yetkilisi, "Başkan, savaşın hem taktik hem de stratejik düzeyde planlandığı gibi gitmediğini kabul ediyor. Ancak bu durumda kimin suçlu olduğu konusunda fikri sürekli değişiyor" ifadelerini kullandı. Rus ordusunun savaş alanında ağır zırhlı araç kayıpları, lojistik yetersizlikler ve moral bozukluğu ile karşı karşıya kalması, Putin'in çözümü sivil güvenlik güçleri ve paralı asker şirketlerine yönelmekte bulmasına neden oldu. Wagner Grubu gibi yapılara artan bağımlılık, düzenli ordu içinde huzursuzluğu derinleştiriyor.
Ukrayna tarafı ise bu fırsatı değerlendirmekte kararlı. Ülkenin doğusunda ve güneyinde devam eden karşı saldırılarda, geçtiğimiz hafta içinde beş yerleşim birimi daha Rus işgalinden kurtarıldı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı, özellikle Zaporijya bölgesinde Rus mevzilerine yönelik saldırılarını yoğunlaştırdıklarını ve bu hattaki Rus savunmasının çözülme emareleri gösterdiğini bildiriyor. Kyiv'deki askeri yetkililer, hedeflerinin 2023 sonbaharına kadar stratejik öneme sahip Melitopol ve Mariupol kentlerini geri almak olduğunu söylüyor.
Rus elitlerinin yüzleştiği yeni gerçeklik
Savaşın ağır yükünü en çok hisseden gruplardan biri, geleneksel olarak Putin rejiminin arkasında duran Moskova ve St. Petersburg elitleri oldu. Yaptırımların etkisiyle Batı ile bağlantıları kesilen bu kesim, lüks tüketim mallarına erişimde yaşanan kısıtlama, yurtdışı seyahat yasakları ve varlıklarının dondurulması gibi önlemlerle sarsıldı. Forbes dergisinin derlemesine göre, Rusya'nın en zengin 20 iş adamının serveti savaşın başından bu yana ortalama %40 oranında azaldı. Birçoğu, VIP konutlarının olduğu Londra ve Güney Fransa'da mülklerini kaybetti.
Ekonomik çöküşün yanı sıra, savaşın Rus toplumunda yarattığı ahlaki kriz de elitleri etkiliyor. Savaşın ilk aylarında "özel askeri operasyon" propagandasına destek veren birçok iş insanı ve kültür figürü, artan asker ölümleri ve seferberlik haberleri karşısında sessiz kalmayı tercih ediyor. The Moscow Times'a konuşan bir Rus bankacı, "Herkes birbirine güvenmiyor. Savaş karşıtı olmakla itham edilmekten korkuyoruz. Bu, Stalin dönemini hatırlatan bir korku dalgası" dedi. Bu arada, savaşın finansmanı için getirilen yeni vergiler ve zorunlu devlet tahvili alım yükümlülükleri, en zenginler arasında bile tepkiye yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Putin'in askeri kademeye güveninin azalması, Ukrayna'nın savaş alanında kazandığı ivmeyi artırabilir. Bu durum, Türkiye'nin arabuluculuk çabalarının odağında olan Karadeniz tahıl koridoru ve esir takası gibi konularda Ukrayna'nın elini güçlendirebilir. Türkiye, iki ülkeyle de dengeli ilişkilerini sürdürürken, Rusya'nın olası bir zayıflaması Ankara'nın enerji bağımlılığı ve Suriye gibi dosyalardaki pazarlık gücünü etkileyebilir. Ancak Batı yaptırımlarına rağmen Rusya ile ticaretini geliştiren Türkiye, bu hassas dengeyi korumak zorunda. Öte yandan, savaşın uzaması Türk savunma sanayii için Bayraktar ve diğer ürünlerin test edildiği bir alan olmaya devam ediyor. Kırım Tatarlarının durumu da Ankara'nın öncelikli gündem maddelerinden biri olarak önemini koruyor.
