Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin Ukrayna ihtilafının çözümü konusunda "iyi fikirleri" olduğunu belirterek, Modi'nin her görüşmelerinde bu konuyu gündeme getirdiğini ve yakından ilgilendiğini ifade etti. Putin'in bu açıklaması, Hindistan'ın savaşın sona erdirilmesi yönündeki diplomatik çabalarının Moskova tarafından takdir edildiğini gösteriyor. Açıklama, Putin'in başkent Moskova'da düzenlenen bir etkinlikte yaptığı konuşma sırasında geldi.
Diplomatik Girişimlerin Arka Planı
Hindistan, Rusya ile Batı arasında denge politikası izleyerek Ukrayna savaşında tarafsız bir tutum sergiliyor. Başbakan Modi, Eylül 2022'de Semerkant'ta düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesinde Putin'e "bugünün savaş zamanı olmadığını" söylemişti. Bu sözler, Hindistan'ın savaşa mesafeli yaklaşımını yansıtıyordu. Temmuz 2024'te Modi, Moskova'ya resmi bir ziyaret gerçekleştirerek Putin ile görüştü; ardından Ağustos 2024'te Kiev'e giderek Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bir araya geldi. Modi, her iki tarafla diyalog kanallarını açık tutarak barışçıl bir çözüm için arabuluculuk yapabileceği mesajını veriyor.
Putin'in son açıklaması, Modi'nin çabalarının Rusya nezdinde karşılık bulduğunu gösteriyor. Ancak Putin, Modi'nin somut bir barış planı sunup sunmadığına dair ayrıntı vermedi. Hindistan Dışişleri Bakanlığı'ndan konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Hindistan, Rusya'nın en büyük silah tedarikçilerinden biri ve aynı zamanda Rus petrolünün önemli bir alıcısı konumunda. Batılı ülkeler, Hindistan'a Rusya ile ticaretini kısıtlaması yönünde baskı yapıyor; ancak Yeni Delhi, enerji güvenliği ve stratejik özerklik gerekçesiyle bu çağrılara direniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Putin'in açıklaması, Ukrayna savaşının seyrinde bir dönüm noktası olma potansiyeli taşıyor. Savaş, Şubat 2022'den bu yana devam ediyor ve binlerce sivilin ölümüne, milyonlarca insanın yerinden edilmesine yol açtı. Küresel gıda ve enerji krizlerini derinleştirdi. Çin, Brezilya, Güney Afrika gibi ülkeler de barış girişimlerinde bulunmuş ancak somut sonuç alınamamıştı. Hindistan'ın arabuluculuk çabaları, küresel Güney'in savaşa bakışını yansıtması açısından önemli. Modi, geçtiğimiz yıl G20 zirvesinde de barış çağrısı yapmıştı. Putin'in olumlu mesajı, Rusya'nın uluslararası izolasyonunu kırmak için Hindistan'ı bir kanal olarak kullanmak isteyebileceğine işaret ediyor. Öte yandan, Ukrayna ve Batılı müttefikleri, Rusya'nın samimiyetine şüpheyle yaklaşıyor. Kiev yönetimi, barış görüşmelerinin ancak Rusya'nın işgal ettiği topraklardan çekilmesiyle mümkün olacağını savunuyor.
Uzmanlar, Modi'nin arabuluculuk rolünün sınırlı kalabileceğini belirtiyor. Zira Rusya ve Ukrayna arasındaki temel anlaşmazlıklar (toprak bütünlüğü, güvenlik garantileri, yaptırımlar) henüz çözülmüş değil. Ancak Putin'in Modi'yi övmesi, Hindistan'ın diplomatik ağırlığını artırabilir. Hindistan, 2023'te G20 dönem başkanlığını yürütürken de barış mesajları vermişti. Şimdi ise somut bir plan üzerinde çalışıldığı sinyali var. Putin'in "iyi fikirler" ifadesi, kapalı kapılar ardında bazı önerilerin tartışıldığını düşündürüyor. Bu önerilerin neler olduğu ise henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında denge politikası izleyerek hem Rusya hem Ukrayna ile diyalog kanallarını açık tuttu. Cumhurbaşkanı Erdoğan, savaşın başlangıcından bu yana Putin ve Zelenski ile birçok kez görüştü; İstanbul'da doğrudan müzakerelere ev sahipliği yaptı ve Tahıl Koridoru Anlaşması'na aracılık etti. Hindistan'ın arabuluculuk çabaları, Türkiye'nin rolünü gölgeleyebilir mi? Aksine, iki ülkenin paralel girişimleri barış sürecini güçlendirebilir. Ancak Türkiye, Batı ile Rusya arasında hassas bir denge gözetirken Hindistan'ın yükselen diplomatik profilini dikkatle izlemeli. Enerji ve savunma iş birliği açısından da Hindistan ile ortak zeminler mevcut; bu gelişme, Türkiye'nin çok kutuplu diplomasisinde yeni fırsatlar yaratabilir.
