Galler’de yaşayan 43 yaşındaki Heather Morgan, yumurtalık kanserine yakalanma riskini önceden tespit edebilecek bir genetik testten yoksun kaldığını söylüyor. Bunun tek nedeni, posta kodunun İngiltere sınırları içinde yer almaması. Birleşik Krallık’ın dört ülkesi arasındaki sağlık politikası farklılıkları, Morgan gibi binlerce kişinin hayatını kurtarabilecek taramalara erişimini engelliyor. Morgan, ailesinde yumurtalık ve meme kanseri öyküsü olmasına rağmen Galler’de sunulmayan genetik teste giremedi. Test, BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonlarını tespit ederek kanser riskini belirliyor ve erken önlem alınmasını sağlıyor.
Sağlıkta eşitsizlik: Galler-İngiltere farkı
Birleşik Krallık’ta sağlık hizmetleri (NHS) ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor. İngiltere’de Ulusal Sağlık Enstitüsü (NICE) kılavuzları doğrultusunda belirli risk gruplarına genetik test sunulurken, Galler’deki NHS Wales henüz bu testi yaygınlaştırmadı. Heather Morgan’ın durumu, bu politika farkının somut bir örneği. Morgan, "Posta kodum İngiltere’de olsaydı, kanser riskimi öğrenip önleyici adımlar atabilirdim" diyor. Uzmanlar, Galler’deki kanser tarama programlarının İngiltere’nin gerisinde kaldığını ve bu durumun önlenebilir ölümlere yol açtığını belirtiyor. Galler hükümeti ise konuyla ilgili bir değerlendirme yapıldığını ve yakın zamanda değişiklik olabileceğini duyurdu.
Küresel boyut: Sağlık politikalarında adalet arayışı
Bu vaka, yalnızca Birleşik Krallık’ta değil, dünya genelinde sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizliklerin bir yansıması. Gelişmiş ülkelerde bile bölgesel farklılıklar, bireylerin yaşam şansını etkiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, kanser taramalarında eşit erişimin sağlanması için ülkeleri standart protokoller oluşturmaya çağırıyor. Heather Morgan gibi hikâyeler, sağlıkta eşitlik ilkesinin sadece bir ideoloji değil, hayati bir gereklilik olduğunu ortaya koyuyor. Özellikle genetik testler gibi kişiselleştirilmiş tıbbın olanakları, posta koduna göre değil, ihtiyaca göre sunulmalı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’de de sağlık hizmetlerine erişimde bölgeler arası farklılıklar bulunuyor. Özellikle genetik testler ve kanser taramaları için kırsal bölgelerdeki erişim sorunları, bu haberdeki durumu akla getiriyor. Türkiye’nin Sağlık Bakanlığı, kanser taramalarının yaygınlaştırılması için çalışmalar yürütse de, standart bir ulusal protokolün oluşturulması ve tüm illere eşit dağılımın sağlanması kritik önem taşıyor. Bu haber, sağlık politikalarında adaletin sağlanması için Türkiye’nin de bölgesel farklılıkları gidermeye yönelik adımlar atması gerektiğini hatırlatıyor.
