Polonya Devlet Başkanı Karol Nawrocki, 21 Mart 2025 Cuma günü yaptığı açıklamayla, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye daha önce takdim edilen ülkenin en yüksek nişanı olan Nişan-ı Ak Kartal'ı (Order of the White Eagle) geri çektiğini duyurdu. Bu karar, iki müttefik ve komşu ülke arasında II. Dünya Savaşı sırasında yaşanan Volhinya katliamlarına ilişkin anlaşmazlığın tırmanmasına neden oldu. Nawrocki, kararını sosyal medya üzerinden duyururken, Nazilerle iş birliği yapan Ukraynalı milliyetçilerin 1943-1945 yılları arasında Polonyalılara yönelik etnik temizlik hareketini kınayan bir açıklama yaptı. Zelenski'nin, Polonya'nın taleplerine rağmen bu tarihi olayları yeterince tanımadığı belirtildi.
Volhinya Katliamları ve artan gerilim
Polonya, Ukrayna'nın Volhinya ve Galiçya bölgelerinde 1943-1945 yılları arasında Ukrayna İsyan Ordusu (UPA) tarafından Polonyalılara yönelik sistematik katliamların soykırım olarak tanınmasını talep ediyor. Ukrayna ise bu olayları karşılıklı bir trajedi olarak görüp resmî soykırım nitelemesini reddediyor. Zelenski, 2023 yılında Polonya ve Ukrayna arasındaki tarihsel uzlaşı çabaları kapsamında bu ödülü almıştı. Ancak Nawrocki, Zelenski'nin Polonya'nın beklentilerini karşılamadığını ve ödülün sembolik önemini yitirdiğini savundu. Ukrayna Dışişleri Bakanlığı ise kararı "dostane olmayan bir adım" olarak nitelendirerek üzüntüsünü dile getirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Polonya, Ukrayna'ya Rusya'ya karşı savaşında en güçlü destekçilerden biri olmasına rağmen, tarihsel meseleler iki ülke arasında sürekli bir gerginlik kaynağı olmuştur. Nawrocki'nin kararı, özellikle Ukrayna'nın AB üyelik sürecinde Polonya'nın desteğine ihtiyaç duyduğu bir dönemde geldi. Analistler, bu adımın iki ülke arasındaki ilişkileri daha da zorlaştırabileceği ve Ukrayna'nın Avrupa entegrasyonunu olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca, Polonya'da 2025 başkanlık seçimleri öncesinde Nawrocki'nin milliyetçi tabanına yönelik bir hamle yaptığı yorumları yapılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, hem Polonya hem de Ukrayna ile güçlü ilişkileri olan bir NATO üyesidir. Bu gelişme, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna savaşında izlediği denge politikasını etkilemese de, Doğu Avrupa’daki ittifak dinamiklerinin kırılganlığını göstermesi bakımından önemlidir. Türkiye, Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü desteklerken, Polonya ile de stratejik ortaklığını sürdürmektedir. Polonya-Ukrayna gerginliği, Türkiye’nin Karadeniz güvenliği ve tahıl koridoru gibi konulardaki arabuluculuk rolünü dolaylı olarak etkileyebilir. Ayrıca, tarihsel meselelerin güncel siyaseti domine etmesi, Türkiye’nin de kendi bölgesinde benzer hassasiyetlerle karşılaştığı düşünülürse, çok taraflı diplomasinin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
