Polonya, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye daha önce takdim ettiği en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri aldı. Karar, Ukrayna'nın bir askeri birliğe, İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonyalı sivillere yönelik etnik temizlik operasyonlarıyla bilinen Ukrayna İsyan Ordusu'na (UPA) atıfta bulunan bir isim vermesinin ardından geldi. Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda'nın bu hamlesi, iki ülke arasında ciddi bir diplomatik krize yol açma potansiyeli taşıyor.
Gelişmenin arka planı
Polonya Devlet Başkanı Andrzej Duda, Ukrayna'nın silahlı kuvvetlerinde bir birliğe 'X. UPA Tugayı' adını vermesini gerekçe göstererek, Zelenski'ye verilen Beyaz Kartal Nişanı'nı iptal etti. Beyaz Kartal Nişanı, Polonya'nın en prestijli devlet madalyasıdır ve genellikle devlet başkanlarına ve yabancı liderlere takdim edilir. Zelenski'ye bu nişan, Rusya'ya karşı verdiği mücadele ve Ukrayna-Polonya dayanışması nedeniyle 2022 yılında verilmişti. Ancak Polonya yönetimi, Ukrayna'nın tarihsel olarak Polonyalılara karşı işlenen suçlarla bağlantılı bir birliğe isim vermesini kabul edilemez buldu. Ukrayna İsyan Ordusu, 1943-1944 yıllarında Volhinya ve Doğu Galiçya bölgelerinde yaklaşık 100 bin Polonyalı sivilin öldürülmesinden sorumlu tutuluyor. Ukrayna tarafı ise bu birliğin adının tarihsel bir referans değil, mevcut askeri yapılanmanın bir parçası olduğunu savunuyor. Kiev, savaş döneminde birlik motivasyonunu artırmak için bu tür sembollere başvurduğunu ifade ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, Rusya'nın Ukrayna'ya karşı savaşında kritik bir müttefik olan Polonya ile Ukrayna arasındaki ilişkileri zora soktu. Polonya, Ukrayna'ya askeri, insani ve mali yardım sağlayan en önemli ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Ancak tarihsel husumetler, özellikle Volhinya katliamı, iki ülke arasında sürekli bir gerilim kaynağı oldu. Polonya'nın bu hamlesi, Ukrayna'nın Batı ile entegrasyon çabalarını ve NATO üyeliği hedefini de etkileyebilir. Zira Polonya, Ukrayna'nın AB ve NATO'ya katılımını destekleyen en güçlü seslerden biriydi. Bu nişan iptali, iki ülke arasındaki güveni sarsarken, Rusya'nın bu ayrılıktan yararlanma riskini artırıyor. Ayrıca, AB içinde Polonya'nın Ukrayna'ya yönelik tutumunun sertleşmesi, birliğin doğu politikasında da değişikliklere yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Polonya ile Ukrayna arasındaki bu diplomatik kriz, Türkiye için dolaylı etkiler doğurabilir. Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü desteklerken, aynı zamanda Polonya ile de NATO müttefiki olarak iş birliği yapıyor. Bu tür tarihsel gerilimler, Ukrayna'nın Batı bloğundaki desteğini parçalayabilir ve Türkiye'nin bölgedeki denge politikasını zorlaştırabilir. Öte yandan, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik çıkarları ve tahıl koridoru gibi konularda Ukrayna'yla iş birliği devam ediyor. Polonya-Ukrayna ilişkilerindeki bu soğuma, Türkiye'yi alternatif bir arabulucu olarak öne çıkarabilir, ancak mevcut durumda Türkiye'nin bu krize doğrudan müdahil olması beklenmiyor.
