Polonya Başbakanı Donald Tusk, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki'nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy'ye verilen Polonya'nın en yüksek nişanını iptal etme kararına sert tepki gösterdi. "Bir hata, bir suçtan daha beterdir" diyen Tusk, bu hamlenin Polonya'nın Ukrayna savaşındaki diplomatik nüfuzunu zayıflatabileceği uyarısında bulundu. Varşova, Kiev'e en büyük askeri ve insani yardım sağlayıcılarından biri olarak, savaş sonrası yeniden yapılanma sürecinde kilit bir rol oynamayı hedefliyor. Ancak bu tür bir diplomatik gaf, Polonya'nın Ukrayna'da söz sahibi olma çabalarına gölge düşürebilir.
Gelişmenin arka planı
Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskyy'ye 2022 yılında verilen Beyaz Kartal Nişanı'nı, Zelenskyy'nin Volhynia katliamıyla ilgili Polonya'nın tarihsel taleplerine yeterince duyarlı olmadığı gerekçesiyle iptal ettiğini açıkladı. 1943-1944 yıllarında Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) Polonyalı sivillere yönelik etnik temizliği olan Volhynia katliamı, iki ülke arasında uzun süredir devam eden bir gerilim kaynağı. Nawrocki, Zelenskyy'nin bu konuda somut adımlar atmadığını savunarak, Polonya'nın ulusal onurunu korumak zorunda olduğunu söyledi.
Başbakan Tusk ise bu kararın hem diplomatik bir hata hem de zamansız olduğunu belirtti. Tusk, "Polonya, Ukrayna'nın en yakın müttefiki olarak duruyor. Bu tür bir hamle, savaşın kritik bir döneminde ittifakımızı zayıflatabilir" dedi. Tusk ayrıca, Karol Nawrocki'nin Polonya'nın muhafazakar iktidar partisi Hukuk ve Adalet (PiS) ile bağlantılı olduğunu ve bu kararın iç siyasi hesaplarla alındığını ima etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, Ukrayna savaşının gölgesinde Doğu Avrupa'da tarihsel hesaplaşmaların hâlâ ne kadar canlı olduğunu gösteriyor. Polonya, Rusya'ya karşı Ukrayna'nın en güçlü destekçilerinden biri olurken, Volhynia gibi geçmiş çatışmalar iki ülke arasında hassas bir denge unsuru. Zelenskyy, savaşın ilk günlerinden bu yana Polonya'dan büyük yardım alsa da, savaş sonrası dönemde Polonya'nın Ukrayna'nın siyasi ve ekonomik yapılanmasında daha etkin olma arzusu, bu tür krizlerle test ediliyor.
AB ve NATO içinde de Polonya'nın bu hamlesi eleştirilere yol açtı. Bazı Avrupalı liderler, madalya krizinin Batı'nın Ukrayna'ya verdiği mesajı zayıflattığını savundu. Zira savaşın iki yılı aşkın bir süredir devam ettiği bir ortamda, müttefikler arasındaki en ufak bir sürtüşme bile Kremlin'in işine yarayabilir. Bu nedenle Tusk'ın açıklaması, Polonya hükümeti içinde pragmatik bir kanat ile milliyetçi bir kanat arasındaki bölünmeyi de gözler önüne seriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında arabulucu rolü ve Karadeniz tahıl koridoru girişimleriyle her iki tarafla da dengeli ilişkiler yürütüyor. Polonya-Ukrayna arasındaki bu diplomatik kriz, Türkiye'nin bölgedeki nüfuzunu dolaylı olarak artırabilir. Zira Kiev, Batı ittifakında yaşanan her türlü sürtüşmede alternatif ortaklara yönelebilir. Ayrıca Volhynia katliamı gibi tarihsel meselelerin günümüz siyasetinde yeniden gündeme gelmesi, Türkiye'nin kendi tarihsel tartışmaları (Ermeni meselesi gibi) açısından da örnek teşkil ediyor. Sonuç olarak Türkiye, bu tür krizleri fırsata çevirerek Ukrayna ile ekonomik ve askeri işbirliğini derinleştirebilir.
