Bloomberg teknoloji editörü Olivia Solon’un yayımladığı bir analize göre, Microsoft kurucusu Bill Gates’in kızı Phoebe Gates’in kurucusu olduğu alışveriş girişimi Phia, kullanıcıların izni olmadan bağlı kuruluş pazarlama çerezlerini değiştirerek, yayıncıların ve influencerların satış komisyonlarını kendi hesabına yönlendiriyor. Solon, Phia’nın bu sorunu kabul ettiğini ve düzelttiğini belirtti.
Gelişmenin arka planı
Phoebe Gates’in Stanford Üniversitesi’ndeki eğitimi sırasında kurduğu Phia, kullanıcıların alışveriş yaparken en iyi fiyatları bulmasına yardımcı olan bir tarayıcı uzantısı olarak tanıtılıyor. Ancak Bloomberg’in haberine göre, uzantı, kullanıcılar bir ürün sayfasına tıkladığında mevcut bağlı kuruluş çerezlerini silip kendi çerezini yerleştiriyor. Bu sayede, bir influencer veya yayıncının yönlendirdiği satışlardan elde edeceği komisyon, Phia’ya aktarılıyor.
Bu yöntem, dijital pazarlama dünyasında “çerez hırsızlığı” olarak bilinen bir uygulamaya benziyor. Çoğu bağlı kuruluş ağı, bu tür müdahaleleri yasaklasa da, tespit edilmesi zor olabiliyor. Phia’nın bu uygulamayı fark ettiği ve düzelttiği belirtilse de, sektörde güven sorunu yaşanmasına neden oldu.
Sektör ve etik boyut
Bloomberg’in iddiası, girişim dünyasında genç yaşta büyük yatırımlar alan Phoebe Gates’in itibarını zedeleme potansiyeli taşıyor. Phia’nın bu uygulaması, özellikle küçük yayıncılar ve içerik üreticileri için ciddi gelir kaybı anlamına gelebilir. Öte yandan, şirketin sorunu hızlıca çözdüğüne dair açıklamalar, durumun kasıtlı olmadığı yönünde yorumlanıyor. Ancak bu olay, teknoloji girişimlerinin kullanıcı verilerini ve çerezleri nasıl yönettiği konusunda daha sıkı denetim çağrılarını artırdı.
Küresel çapta, bağlı kuruluş pazarlama sektörünün 2023 yılında 12 milyar doları aştığı tahmin ediliyor. Bu büyük pastadan pay almak isteyen şirketlerin etik sınırları zorlaması yeni bir durum değil. Ancak Phoebe Gates gibi tanınmış bir ailenin ferdinin girişiminin bu tür bir tartışmaya karışması, konuyu daha görünür kılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, Türkiye’de de hızla büyüyen bağlı kuruluş pazarlama ve influencer ekonomisi için önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye’de sosyal medya fenomenleri ve içerik üreticileri, satış ortaklığı gelirlerine giderek daha fazla bağımlı hale geliyor. Çerez yönlendirme manipülasyonu, eğer yerel girişimler tarafından da kullanılıyorsa, binlerce küçük yayıncının haksız rekabete uğramasına yol açabilir. Ayrıca bu durum, Türkiye’deki Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında da değerlendirilebilir. Tüketicilerin bilgisi dışında çerez değişikliği yapılması, veri güvenliği ve şeffaflık ilkelerine aykırıdır. Türkiye’de faaliyet gösteren benzer alışveriş uygulamalarının da bu tür uygulamalara karşı denetlenmesi, sektörün sağlıklı büyümesi için kritik önemdedir.
