ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon) emriyle gerçekleştirilen hava saldırılarında, sadece 10 ayda 215 kişinin öldürülmesi uluslararası kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. Karayip Denizi ve doğu Pasifik’te küçük tekneleri hedef alan 63 hava saldırısının ardından Washington yönetimi, bu operasyonların detaylarına ilişkin ciddi soru işaretleriyle karşı karşıya. Saldırılarda ölenlerin kimlikleri, hedeflerin askeri mi yoksa sivil mi olduğu hala netlik kazanmış değil.
Saldırıların arka planı
Operasyonlar, 2 Eylül’de Donald Trump yönetiminin talimatıyla başladı. ABD ordusu, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele kapsamında bu gemilere müdahale ettiğini açıklasa da, veriler endişe verici boyutlara ulaştı. 8 ay içinde öldürülen 215 kişinin büyük çoğunluğu, silahlı veya tehdit oluşturmayan küçük balıkçı teknelerinde bulunuyordu. Pentagon, her saldırının ardından basit bir açıklama ile yetinirken, kayıplar ve hedefler hakkında kamuoyuna kapsamlı bilgi vermekten kaçındı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) yetkilileri, “operasyonel güvenlik” gerekçesiyle saldırıların ayrıntılarını paylaşmıyor.
Ancak bağımsız araştırmacılar ve insan hakları örgütleri, bu saldırıların sadece uyuşturucu kaçakçılığını engellemekle kalmadığını, aynı zamanda bölgede faaliyet gösteren yerel balıkçı topluluklarını da hedef aldığını iddia ediyor. Saldırıların sıklığı ve ölü sayısının yüksekliği, “orantısız güç kullanımı” tartışmalarını alevlendirdi. Özellikle sivil kayıpların raporlanmaması, ABD’nin uluslararası hukuk normlarını ihlal ettiği eleştirilerini beraberinde getirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu operasyonlar, ABD'nin “uyuşturucuyla savaş” stratejisinin bir parçası olarak sunulsa da, aslında Latin Amerika ve Karayipler’deki güvenlik politikalarıyla yakından ilişkili. ABD, bölgede artan uyuşturucu ticaretini önlemek için deniz operasyonlarını yoğunlaştırmış durumda. Ancak bu saldırıların hedef seçiminde gösterdiği keyfilik, ABD'nin bölgesel müttefikleri arasında bile rahatsızlık yaratıyor. Meksika, Kolombiya ve diğer Latin Amerika ülkeleri, ABD operasyonlarının kendi kıyı sularında egemenliklerini zedelediğini düşünüyor. Ayrıca, ölenler arasında sadece uyuşturucu kaçakçılarının değil, göçmenlerin ve balıkçıların da bulunması, insan hakları örgütlerinin tepkisini çekiyor. Birleşmiş Milletler, bu saldırılarla ilgili bağımsız bir soruşturma çağrısında bulunurken, ABD yönetimi henüz resmi bir yanıt vermedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Ege'deki deniz güvenliği politikaları açısından dolaylı bir uyarı niteliği taşıyor. ABD'nin uyuşturucuyla mücadele adı altında orantısız güç kullanımı, uluslararası hukukta “meşru müdafaa” ve “orantılılık” ilkelerinin tartışmaya açılmasına neden oluyor. Türkiye, kendi karasularında kaçakçılık ve düzensiz göçle mücadele ederken, ABD'nin bu yöntemleri emsal teşkil edebilir. Ayrıca, NATO müttefiki ABD'nin sivilleri hedef alan bu operasyonları, ittifak içindeki hukuki standartlar açısından sorgulanabilir. Türk dış politikası, denizlerdeki güvenlik operasyonlarında uluslararası hukuka uygunluğu ön planda tutarak, bu tür tartışmalardan uzak durmayı hedeflemelidir.
