ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Pete Hegseth'in öncülüğünde yürütülen dinî kimlik kodları revizyonu kapsamında yaklaşık 180 dini listeden çıkardı. Yeni düzenlemede yalnızca ana akım Hristiyan mezhepleri korunurken, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi (Mormonlar) ve diğer bazı grupların kodları kaldırıldı. Bu durum, Utah merkezli dini gruplar ve eyaletteki Cumhuriyetçi siyasetçiler arasında büyük tepkiye yol açtı.
Değişikliğin arka planı ve kapsamı
Pentagon, askerî personelin dinî kimliklerini kaydetmek için kullandığı kod listesini sadeleştirme kararı aldı. Eski listede 300'den fazla din kod bulunurken, yeni liste yalnızca 100 küsur koda indirildi. Hegseth yönetimi, bu değişikliğin “operasyonel verimlilik” ve “standartlaştırma” amacı taşıdığını savunuyor. Ancak eleştirmenler, uygulamanın dinî özgürlükleri ihlal ettiğini ve özellikle azınlık gruplarını hedef aldığını öne sürüyor.
Mormonlar, ABD'nin en hızlı büyüyen dinî gruplarından biri olup, özellikle Utah, Idaho ve Arizona'da yoğunlaşmıştır. Utah Senatörü Mike Lee, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “Bu karar, binlerce Mormon askerin kimliğini yok saymaktadır. Din özgürlüğü anayasal bir haktır ve Pentagon bunu ihlal etmektedir” dedi. Temsilciler Meclisi Üyesi Chris Stewart ise “Hegseth, askerlerimizin inançlarını hiçe sayarak moralleri bozuyor” ifadelerini kullandı.
Listeden çıkarılan diğer gruplar arasında Yehova Şahitleri, Yedinci Gün Adventistleri ve bazı Budist mezhepleri de bulunuyor. Uygulama, yalnızca Hristiyanlık içindeki büyük mezheplerin (Katolik, Protestan, Ortodoks) kodlarını korurken, İslam, Yahudilik, Hinduizm gibi büyük dinler de listede kalmaya devam ediyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Bu karar, ABD'deki dinî azınlıklar arasında endişe yaratırken, özellikle Utah ve çevre eyaletlerde siyasi bir krize dönüşme potansiyeli taşıyor. Mormonlar, tarihsel olarak Cumhuriyetçi Parti'nin önemli bir tabanını oluşturuyor. 2024 başkanlık seçimlerinde Utah, Trump'ın kazandığı eyaletler arasındaydı. Bu nedenle, parti içinde Hegseth'e yönelik tepkilerin artması bekleniyor.
Küresel ölçekte ise, ABD ordusunun dinî çeşitliliği tanımaması, uluslararası itibarına gölge düşürebilir. Birçok ülke, ABD'yi din özgürlükleri konusunda eleştirirken, bu adım eleştirileri körükleyebilir. Özellikle Ortadoğu ve Asya'daki müttefikler, azınlık dinlerine saygı gösterilmesini bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde doğrudan bir etki yaratmasa da, ABD iç siyasetindeki dinî tartışmaların küresel yansımaları olabilir. Türkiye, özellikle ABD'nin din özgürlüğü konusundaki tutumunu yakından izlemektedir. Türk-Amerikan stratejik diyaloğunda, insan hakları ve dini özgürlükler sıkça gündeme gelmektedir. Pentagon'un bu kararı, ABD'nin kendi standartlarını sorgulatan bir örnek teşkil edebilir. Ayrıca, Türkiye'de de benzer kodlama sistemleri üzerine tartışmalar yaşanmaktadır; bu nedenle gelişme, ilgili çevrelerde dikkatle takip edilmektedir.
