Pensilvanya eyaletinde sağlık yetkilileri, hızla yayılan kızamık salgınına karşı alarm durumuna geçti. Çoğu ilçenin kendi sağlık kurumu bulunmaması ve bazı topluluklarda aşılanma oranlarının düşük olması nedeniyle vakaların önümüzdeki günlerde daha da artması bekleniyor. Yetkililer, salgının eyalet geneline yayılabileceği uyarısında bulundu.
Salgının Arka Planı: Aşı Reddi ve Altyapı Eksikliği
Pensilvanya, ABD'nin kuzeydoğusunda yer alan ve yaklaşık 13 milyon nüfusa sahip bir eyalet. Son yıllarda ülke genelinde olduğu gibi Pensilvanya'da da aşı karşıtlığı eğilimi artış gösterdi. Özellikle kırsal bölgelerde ve belirli dini topluluklarda aşı reddi oranı yüksek. Eyaletin 67 ilçesinden sadece birkaçında kendi sağlık departmanı bulunuyor; bu da salgın kontrolünü zorlaştırıyor. Sağlık yetkilileri, vakaların tespit edilmesi ve temaslı takibinin yetersiz kaldığını belirtiyor.
Kızamık, son derece bulaşıcı bir viral hastalık. Aşısız bir kişinin, enfekte bir kişiyle aynı ortamda bulunması durumunda hastalığa yakalanma olasılığı %90'ın üzerinde. Hastalık, öksürük, ateş ve döküntüyle kendini gösteriyor; zatürre, beyin iltihabı gibi ciddi komplikasyonlara ve nadiren ölüme yol açabiliyor. Özellikle bebekler, küçük çocuklar ve bağışıklık sistemi zayıf olanlar risk altında.
ABD'de 2000 yılında kızamık eliminasyonu ilan edilmişti; ancak son yıllarda aşı reddi nedeniyle vaka sayıları yeniden artışa geçti. 2019'da ülke genelinde 1.274 vaka görülmüş ve bu, son 25 yılın en yüksek sayısı olarak kaydedilmişti. Pensilvanya'daki mevcut salgının boyutu henüz net değil ancak yetkililer, henüz tespit edilmemiş çok sayıda vaka olabileceğini düşünüyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Aşı Karşıtlığının Yükselişi
Pensilvanya'daki salgın, sadece yerel bir sağlık sorunu değil; aynı zamanda küresel aşı karşıtlığı hareketinin bir yansıması. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), aşı tereddüdünü 2019'da küresel sağlık için en büyük on tehditten biri ilan etmişti. COVID-19 pandemisi sırasında yayılan yanlış bilgiler, aşıya olan güveni daha da sarstı. ABD'de bazı eyaletlerde okul aşılamalarında dini ve kişisel muafiyetlerin artması, sürü bağışıklığını zayıflattı.
Avrupa'da da benzer salgınlar görülüyor. 2023'te Romanya, İtalya ve Almanya'da kızamık vakalarında artış yaşandı. DSÖ, 2022'de küresel kızamık aşılamasında büyük bir gerileme olduğunu ve 40 milyondan fazla çocuğun aşılanmadığını açıkladı. Bu durum, pandemi sonrası sağlık hizmetlerindeki aksamaların ve aşı programlarına erişimin zorlaşmasının bir sonucu.
ABD'de federal düzeyde aşı zorunluluğu bulunmuyor; kararlar eyaletlere bırakılmış durumda. Pensilvanya'da okula başlayan çocuklar için kızamık aşısı zorunlu ancak muafiyetler mevcut. Eyalet yönetimi, salgın nedeniyle muafiyet kurallarını sıkılaştırmayı tartışıyor. Ancak bu tür adımlar, aşı karşıtı grupların tepkisiyle karşılaşabiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pensilvanya'daki kızamık salgını, Türkiye'yi doğrudan etkilememekle birlikte, küresel aşı karşıtlığı trendinin bir göstergesi olarak önem taşıyor. Türkiye'de aşılanma oranları yüksek olsa da, son yıllarda aşı tereddüdünde artış gözlemleniyor. Sağlık Bakanlığı'nın verilerine göre, 2022'de kızamık vakalarında artış yaşandı ve bazı bölgelerde aşı reddi nedeniyle bağışıklık açığı oluştu. ABD'deki salgın, Türkiye'nin kendi aşı politikalarını ve halk sağlığı iletişimini gözden geçirmesi için bir uyarı niteliğinde. Ayrıca, küresel ölçekte aşı reddi, pandemi sonrası dönemde uluslararası sağlık işbirliğini zayıflatarak Türkiye gibi ülkelerin salgınlara karşı hazırlıklı olma çabalarını da olumsuz etkileyebilir.
