Çin'in başkenti Pekin'in, 2035 yılına gelindiğinde nüfusunun yüzde 30'undan fazlasının 60 yaş ve üzeri olmasıyla 'süper yaşlı' toplum kategorisine girmesi bekleniyor. Bu öngörü, Çinli politika yapıcıların nüfus planlamasını ülkenin ekonomik stratejisinin ayrılmaz bir parçası haline getirmesine neden oluyor. Hızla yaşlanan nüfus, işgücü arzı, sağlık hizmetleri ve sosyal güvenlik sistemleri üzerinde ciddi baskılar oluştururken, hükümet demografik değişimin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini hafifletmek için politikalar geliştirmeye çalışıyor.
Nüfus Planlaması Ekonomik Stratejinin Merkezinde
Çin, son yıllarda hızla yaşlanan bir nüfus yapısıyla karşı karşıya. 2020 nüfus sayımına göre ülke genelinde 60 yaş üstü nüfus 264 milyonu aşmış durumda ve bu oran toplam nüfusun yüzde 18,7'sine denk geliyor. Pekin gibi büyükşehirlerde ise bu oran daha da yüksek. Başkentte 2020 itibarıyla 60 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı yüzde 19,6 olarak kaydedildi. Uzmanlar, mevcut eğilimlerin devam etmesi halinde Pekin'in 2035'te yüzde 30'u aşan yaşlı nüfus oranıyla 'süper yaşlı' toplum tanımına uyacağını belirtiyor.
Çin hükümeti, bu demografik dönüşümün ekonomik etkilerini yönetmek için bir dizi politika üzerinde çalışıyor. Bunlar arasında doğum oranlarını teşvik edici önlemler, emeklilik yaşının kademeli olarak yükseltilmesi, yaşlı bakım hizmetlerinin genişletilmesi ve işgücü verimliliğinin artırılmasına yönelik yatırımlar bulunuyor. Ayrıca, 'üç çocuk politikası' gibi teşviklerle doğurganlık oranının artırılması hedefleniyor ancak bu politikaların kısa vadede etkili olması beklenmiyor.
Pekin yönetimi, yaşlı nüfusun artışına paralel olarak sağlık altyapısına ve sosyal hizmetlere daha fazla kaynak ayırıyor. Şehirde yaşlı dostu kentsel dönüşüm projeleri, toplum temelli bakım merkezleri ve dijital sağlık hizmetleri gibi alanlarda yatırımlar hız kazanmış durumda. Ancak uzmanlar, bu önlemlerin artan ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kalabileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin'in yaşlanma sorunu yalnızca ulusal bir mesele değil; küresel ekonomi ve jeopolitik denge açısından da önemli sonuçlar doğuruyor. Dünyanın en kalabalık ikinci ülkesi olan Çin'in işgücü arzındaki azalma, küresel tedarik zincirlerini ve üretim maliyetlerini etkileyebilir. Aynı zamanda, yaşlı nüfusun artması sağlık harcamalarını yükselterek tasarruf oranlarını düşürebilir ve iç talebi zayıflatabilir. Bu durum, Çin'in uzun vadeli büyüme potansiyelini sınırlayabilir.
Asya-Pasifik bölgesinde Japonya ve Güney Kore gibi ülkeler de benzer demografik sorunlarla boğuşuyor. Japonya'da nüfusun yaklaşık yüzde 29'u 65 yaş üstü. Güney Kore ise dünyanın en düşük doğurganlık oranlarından birine sahip. Çin'in bu ülkelerle karşılaştırıldığında yaşlanma süreci daha hızlı ilerliyor; zira Çin, 'orta gelir tuzağı' riskiyle karşı karşıyayken bir yandan da hızla yaşlanıyor. Bu durum, ülkenin ekonomik dönüşümünü zorlaştırabilir.
Küresel ölçekte ise Çin'in yaşlanması, dünya ekonomisinin geleceği açısından önemli bir belirsizlik kaynağı. Çin, son yirmi yılda küresel büyümenin motoru olmuştu. İşgücündeki daralma ve verimlilik artışındaki yavaşlama, bu rolün sürdürülebilirliğini sorgulatıyor. Öte yandan, Çin'in yaşlı nüfusu aynı zamanda yeni bir pazar yaratıyor: yaşlı bakım hizmetleri, sağlık teknolojileri ve emeklilik fonları gibi alanlarda fırsatlar doğuyor. Ancak bu fırsatların, ortaya çıkan maliyetleri dengeleyip dengeleyemeyeceği belirsiz.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, genç nüfus yapısıyla öne çıkan bir ülke olsa da, yaşlanma eğilimi gösteriyor. TÜİK verilerine göre 2022'de 65 yaş üstü nüfusun toplam nüfusa oranı yüzde 9,9'a ulaştı. Çin'in deneyimi, Türkiye için erken uyarı niteliğinde: hızlı ekonomik büyüme dönemlerinde nüfus planlamasının ihmal edilmesi, ileride işgücü açığı ve sosyal güvenlik krizi yaratabilir. Ayrıca, Çin'in yaşlanması küresel tedarik zincirlerinde ve ticaret ortaklıklarında değişimlere yol açabilir; Türkiye gibi ihracat odaklı ekonomiler için bu durum yeni pazar arayışlarını gündeme getirebilir. Türkiye, Asya-Pasifik ile artan ticari ilişkilerinde bu demografik dönüşümü dikkate almalı.
