İngiltere'de havaalanlarında pasaportsuz geçiş dönemi başlıyor. Yüz tanıma teknolojisi kullanan elektronik geçiş kapıları (e-gate) sistemi, yolcuların kimlik ve pasaport bilgilerini veri tabanlarıyla karşılaştırarak seyahat belgesi ibrazına gerek kalmadan geçiş yapmalarını sağlayacak. Uygulama, ilk etapta belirli havaalanlarında pilot olarak başlatılacak ve 2025 yılına kadar ülke genelinde yaygınlaştırılacak.
Gelişmenin Arka Planı
İngiltere İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülen proje kapsamında, sınır kontrol noktalarında biyometrik veri kullanımı artırılıyor. Yolcular, e-gate sistemine yaklaştıklarında kameralar aracılığıyla yüz taraması yapılacak ve sistem, bu veriyi pasaport veri tabanındaki fotoğraflarla karşılaştıracak. Eşleşme sağlandığında geçiş otomatik olarak açılacak. Sistemin, sıradan seyahat belgesi kontrolüne kıyasla daha hızlı ve güvenli bir deneyim sunması bekleniyor.
İlk aşamada, sistemin 2024 yılı içinde Londra Heathrow, Gatwick ve Manchester gibi büyük havaalanlarında test edilmesi planlanıyor. Eğer pilot uygulama başarılı olursa, 2025'te tüm büyük havaalanlarında kullanıma açılacak. İçişleri Bakanlığı, sistemin maliyetinin 100 milyon sterlini aşacağını ve altyapı çalışmalarının bir yıl süreceğini açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pasaportsuz seyahat uygulamaları dünya genelinde yaygınlaşıyor. Avustralya, 2019'dan bu yana 'Seamless Traveller' adlı biyometrik geçiş sistemini kullanıyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde ise Global Entry kioskları benzer bir işlevi görüyor. Avrupa Birliği ülkeleri de 2025'te devreye girmesi planlanan 'Entry/Exit System' (EES) ile biyometrik veri toplamaya başlayacak. İngiltere'nin Brexit sonrası kendi sınır kontrol sistemlerini modernize etme çabası, bu küresel eğilimin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, sistemin güvenlik açısından faydaları olduğu kadar mahremiyet endişelerini de beraberinde getirdiğini belirtiyor. Yüz tanıma teknolojisinin etnik köken ve cinsiyet önyargıları içerebileceği yönünde eleştiriler mevcut. İngiliz Sivil Özgürlükler Konseyi, sistemin yeterince şeffaf olmadığını ve verilerin nasıl saklanacağı konusunda netlik bulunmadığını savunuyor. Hükümet yetkilileri ise verilerin yalnızca sınır kontrolü amacıyla kullanılacağını ve yasal çerçeveye uygun olacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda havaalanlarında biyometrik geçiş sistemlerini (e-gate) yaygınlaştırma çalışmaları yürütüyor. İstanbul Havalimanı'nda halihazırda kullanılan e-gate'ler, Türk vatandaşlarının yanı sıra belirli ülke vatandaşlarına da hizmet veriyor. İngiltere'nin pasaportsuz sisteme geçişi, Türkiye'den Birleşik Krallık'a seyahat edenler için vize ve giriş prosedürlerinde değişiklik anlamına gelebilir. Türkiye'nin de benzer bir sistemi hayata geçirmesi durumunda, özellikle yoğun turizm dönemlerinde sınır geçişlerinde önemli bir hızlanma sağlanabilir. Ancak, veri güvenliği ve mahremiyet konularında Türkiye'nin de kapsamlı düzenlemeler yapması gerekecek.
