Geçtiğimiz ay, dünya liderleri Fransa'da düzenlenen G7 Zirvesi için bir araya gelmeye hazırlanırken, Fransız yetkililerin aklında Donald Trump vardı. Ev sahibi olmanın getirdiği ayrıcalıkları kullanan Paris, ABD başkanını rahatsız edebilecek her türlü aksaklığı önlemek için yoğun bir çaba sarf etti. İlk olarak, zirve toplantısını 14 Haziran'dan 16 Haziran'a erteleyerek, Fransa'nın Normandiya Çıkarması'nın 75. yıl dönümü anma törenlerine denk gelmesini sağladı ve böylece Trump'ın hem anma törenlerine hem de zirveye katılımını garanti altına aldı. Bu hamle, Fransız diplomasisinin, ABD başkanının kişisel hassasiyetlerini stratejik hedeflerine ulaşmak için nasıl kullandığının sadece bir örneği.
Gaullist Diplomasinin İnce Dengesi
Fransa'nın bu davranışı, General Charles de Gaulle'ün mirası olan "Gaullist" dış politika anlayışının çağdaş bir yansıması olarak değerlendiriliyor. De Gaulle, ABD'nin küresel hegemonyasına karşı Avrupa'nın bağımsızlığını savunmuş, ancak gerektiğinde ABD ile işbirliğinden de kaçınmamıştı. Bugün Emmanuel Macron yönetimi, bu mirası devam ettirerek, ABD ile ilişkilerde hem pragmatik hem de iddialı bir çizgi izliyor. Zirve öncesinde yapılan hazırlıklar, sadece organizasyonel detaylarla sınırlı kalmadı. Fransız yetkililer, Trump'ın ilgisini çekebilecek konuları öne çıkarmaya, onu rahatsız edecek konularda ise geri planda durmaya özen gösterdi. Örneğin, iklim değişikliği konusunun zirvede ana gündem maddelerinden biri olmasına rağmen, ABD'nin Paris Anlaşması'ndan çekilme kararı nedeniyle bu konunun Trump ile doğrudan yüzleşmeye yol açmaması için diplomatik bir dil kullanıldı.
Fransa'nın bu yaklaşımı, yalnızca Trump'ın kişisel tercihlerine odaklanmakla kalmıyor; aynı zamanda ABD'nin küresel sahnede giderek artan öngörülemezliğine karşı bir savunma mekanizması işlevi görüyor. Macron, bir yandan ABD ile ticaret müzakerelerinde ve güvenlik konularında işbirliğini sürdürürken, diğer yandan Avrupa'nın stratejik özerkliğini güçlendirmeye çalışıyor. Bu denge, Fransız dış politikasının temel karakteristiği haline gelmiş durumda.
Küresel Düzenin Yeniden Şekillenmesi
G7 zirvesi, yalnızca liderlerin bir araya geldiği bir toplantı olmanın ötesinde, küresel yönetişimin geleceği açısından kritik bir test niteliği taşıyor. ABD'nin geleneksel müttefiklerine karşı ticaret savaşları başlatması, uluslararası anlaşmalardan çekilmesi ve NATO içinde yük paylaşımı konusunda baskı yapması, transatlantik ittifakın temellerini sarsıyor. Fransa, bu ortamda Avrupa'nın kendi ayakları üzerinde durması gerektiğini savunan seslerin öncüsü konumunda.
Macron'un "Batı'nın hegemonyasının sona erdiği" yönündeki açıklamaları, bu bağlamda büyük yankı uyandırmıştı. Zirve sırasında Rusya ile diyaloğun yeniden başlatılması önerisi, ABD'nin itirazlarıyla karşılaştıysa da, Fransa'nın bağımsız bir aktör olma iddiasını sürdürdüğünü gösterdi. Bu durum, uluslararası sistemin çok kutuplu bir yapıya evrildiği bir dönemde, orta ölçekli güçlerin manevra alanını genişletiyor.
Paris'in bu dikkatli diplomasisi, bir yandan ABD ile ilişkilerin kopmamasını sağlarken, diğer yandan Avrupa'nın savunma ve dış politika alanında daha bağımsız olması gerektiği fikrini güçlendiriyor. Fransa, aynı zamanda İran nükleer anlaşması, iklim değişikliği gibi konularda ABD'nin karşısında durarak, uluslararası hukuka dayalı bir düzenin savunuculuğunu üstleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fransa'nın bu Gaullist diplomasisi, Türkiye açısından önemli dersler içeriyor. Türkiye de son yıllarda ABD ile ilişkilerde benzer zorluklar yaşıyor; S-400 hava savunma sistemi alımı, Suriye'nin kuzeyindeki YPG ile işbirliği ve FETÖ'nün iadesi gibi konularda ciddi anlaşmazlıklar bulunuyor. Fransa'nın, ABD ile hem işbirliği hem de rekabeti dengeleyen bu yaklaşımı, Türkiye'nin de kendi milli çıkarlarını korurken ittifak ilişkilerini sürdürebileceği bir model olarak örnek gösterilebilir. Ancak Türkiye'nin konumu, Fransa'dan farklı olarak daha kırılgan bir jeopolitik coğrafyada bulunması nedeniyle, bu dengenin sağlanması daha da hayati bir önem taşıyor. Ankara'nın, hem Batı ile ilişkilerini koparmadan hem de bağımsız bir dış politika izlemesi, Gaullist anlayışın Türkiye versiyonu olarak değerlendirilebilir.
