Danimarkalı mücevher markası Pandora, Vietnam'ın güneyindeki Binh Duong eyaletinde dünyanın en büyük mücevher üretim tesisini resmen açtı. Şirket, 150 milyon dolarlık yatırımla inşa edilen fabrikanın tam kapasiteye ulaştığında 4.000 kişiye doğrudan istihdam sağlayacağını duyurdu. Tesis, Pandora'nın Tayland'daki mevcut üretim üssünün yanı sıra Asya'daki ikinci büyük üretim merkezi olacak.
Üretim üssünü Asya'ya kaydırma stratejisi
Pandora'nın Vietnam'daki bu dev yatırımı, şirketin küresel tedarik zincirini çeşitlendirme ve maliyetleri düşürme stratejisinin bir parçası. Şirket, 2025 yılına kadar tüm üretimini Asya'da yoğunlaştırmayı planlıyor. Hâlihazırda Tayland'da iki fabrikası bulunan Pandora, bu tesislerde yılda yaklaşık 100 milyon mücevher parçası üretiyor. Yeni Vietnam fabrikasının devreye girmesiyle bu kapasitenin önemli ölçüde artması bekleniyor.
İnşaatına 2023 yılında başlanan tesis, 2024 yılı sonunda ilk üretimini gerçekleştirdi. Fabrika, çevre dostu teknolojiler ve otomasyon sistemleriyle donatıldı. Pandora, fabrikanın karbon nötr hedefine uygun olarak tasarlandığını ve yenilenebilir enerji kullanacağını belirtti. Tesisin bulunduğu Binh Duong eyaleti, Vietnam'ın en büyük sanayi bölgelerinden biri olarak yabancı yatırımcılar için cazibe merkezi konumunda.
Bölgesel ve küresel etkiler
Vietnam, son yıllarda imalat sektöründe önemli bir dönüşüm yaşıyor. Çin ile yaşanan ticaret gerilimleri ve tedarik zinciri çeşitlendirmesi, birçok küresel markayı Vietnam'a yönlendirdi. Pandora'nın bu yatırımı, Vietnam'ın sadece tekstil ve elektronik değil, aynı zamanda değerli mücevher üretiminde de iddiasını artırdığını gösteriyor. Ülke, genç iş gücü, nispeten düşük maliyetler ve imalat altyapısıyla öne çıkıyor.
Ancak Pandora'nın bu hamlesi, aynı zamanda Danimarka merkezli şirketin kârlılığını artırma çabası olarak da okunabilir. Pandora, son yıllarda artan hammadde maliyetleri ve Avrupa'daki yüksek işçilik giderleriyle mücadele ediyordu. Üretimin Asya'da yoğunlaşması, şirketin brüt kâr marjını korumasına yardımcı olacak. Yeni fabrika, Pandora'nın 2026 yılına kadar yıllık %6-9 arası organik büyüme hedefine ulaşmasında kilit rol oynayacak.
Öte yandan, küresel mücevher pazarında rekabet giderek kızışıyor. Pandora, 2023'te 28 milyar Danimarka kronu (yaklaşık 4 milyar dolar) gelir elde etmişti. Şirket, özellikle Asya-Pasifik bölgesinde büyümeyi hedefliyor. Çin, Japonya ve Güney Kore gibi pazarlarda marka bilinirliğini artırmak isteyen Pandora için Vietnam'daki üretim üssü, lojistik avantaj da sağlayacak. Böylece ürünler daha hızlı ve düşük maliyetle Asya pazarlarına ulaştırılabilecek.
Vietnam hükümeti ise yabancı yatırımları teşvik etmeye devam ediyor. Ülke, 2023'te 36,6 milyar dolarlık doğrudan yabancı yatırım çekti. Pandora'nın fabrikası, Vietnam'ın katma değerli üretim hedefleriyle uyumlu. Ancak iş gücü hakları ve çalışma koşulları konusunda uluslararası kuruluşların denetimleri sürüyor. Pandora, fabrikada adil çalışma standartlarını uygulayacağını taahhüt etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pandora'nın Vietnam yatırımı, küresel tedarik zincirlerinin Asya'ya kayma eğilimini pekiştiriyor. Türkiye, mücevher üretiminde önemli bir oyuncu olsa da bu tür büyük ölçekli yatırımları çekmekte zorlanıyor. Türk mücevher sektörü, özellikle Orta Doğu ve Avrupa pazarlarına yönelik üretimde rekabetçi. Ancak yüksek enerji maliyetleri ve vasıflı iş gücü göçü, sektörün potansiyelini sınırlıyor. Bu gelişme, Türkiye'nin katma değerli imalatta daha fazla yabancı yatırım çekmek için teşvik politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Türk ekonomisi için Asya ile ticarette lojistik ve maliyet avantajı sağlayacak iş birlikleri önem taşıyor.
