Pakistan İçişleri Bakanlığı, ülkede yasa dışı olarak bulunan Afgan vatandaşlarına yönelik kapsamlı bir operasyon başlatılacağını duyurdu. 10 Temmuz 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek talimatlara göre, eyalet yönetimleri yasa dışı göçmenlerin tespiti, tutuklanması ve sınır dışı edilmesinden sorumlu olacak. Resmi yazıda, her eyaletin günlük bazda tutuklama ve icra raporlarını merkezi hükümete sunması zorunlu kılındı.
Operasyonun arka planı ve kapsamı
Pakistan, 2023 sonbaharında başlattığı ‘Yabancıların Geri Gönderilmesi Planı’ kapsamında yaklaşık 800 bin Afgan göçmeni ülkeden çıkarmıştı. Yeni talimat, kalan yasa dışı göçmenleri hedef alıyor. Resmi verilere göre Pakistan’da halen 1,5 milyondan fazla kayıtlı Afgan mülteci ve 1 milyona yakın kayıtsız Afgan bulunuyor.
Operasyon, özellikle başkent İslamabad, Karaçi, Lahor ve Peşaver gibi büyük şehirlerde yoğunlaşacak. Güvenlik güçleri, iş yeri denetimleri, yol kontrolleri ve ev baskınlarıyla yasa dışı göçmenleri tespit edecek. Tutuklananlar, kimlik tespiti ve yasal işlemlerin ardından sınır dışı edilmek üzere toplama merkezlerine sevk edilecek.
Bölgesel ve küresel boyut
Pakistan’ın bu hamlesi, Afganistan’daki Taliban yönetimiyle ilişkileri daha da germe potansiyeli taşıyor. Kabil yönetimi, daha önce Pakistan’ı ‘kitlesel sınır dışı’ politikaları nedeniyle eleştirmişti. Öte yandan Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK), kitlesel sınır dışı uygulamalarının insani krize yol açabileceği uyarısında bulundu.
Bölgesel güvenlik açısından bakıldığında, Pakistan’ın bu kararı, yasa dışı göçün yanı sıra terörle mücadele boyutunu da taşıyor. İslamabad yönetimi, bazı Afgan göçmenlerin Pakistan’daki terör eylemlerine karıştığını iddia ediyor. Taliban’ın bu iddiaları reddetmesi ise iki ülke arasındaki güven bunalımını derinleştiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan’ın Afgan göçmenlere yönelik sertleşen politikası, Türkiye’nin düzensiz göçle mücadele stratejisi açısından önemli bir referans noktası oluşturuyor. Her iki ülke de uzun yıllardır büyük mülteci nüfuslarına ev sahipliği yapan ülkeler olarak benzer zorluklarla karşı karşıya. Türkiye, Suriyeli mülteciler konusunda uyguladığı gönüllü geri dönüş politikalarının yanı sıra, yasa dışı göçle mücadelede de etkin tedbirler alıyor. Pakistan’ın bu hamlesi, bölgesel istikrarsızlık ve ekonomik baskılar altında göç yönetiminin ne kadar karmaşık olduğunu bir kez daha gösteriyor. Türkiye’nin bu deneyimden çıkaracağı dersler, kendi göç politikalarının şekillenmesinde yol gösterici olabilir.
